बातमीत का? सरकारने बँकांना २,००० रुपयांपर्यंतच्या यूपीआय व्यवहारांवर शुल्क आकारण्यास मनाई केली असून, यामुळे लहान रकमेचे डिजिटल व्यवहार वापरकर्त्यांसाठी मोफत राहतील.

पूर्व नॅशनल पेमेंट्स कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया (एनपीसीआय) यूपीआय (युनिफाइड पेमेंट्स इंटरफेस) प्रणाली चालवते.

मुख्य जीएस पेपर ३ - भारतीय अर्थव्यवस्था: लहान डिजिटल व्यवहारांवरील शुल्क आर्थिक समावेशन आणि रोखीकडून डिजिटलकडे होणाऱ्या स्थलांतरास परावृत्त करू शकते, त्यामु…

🔁 PYQ · UPSC 2017Source: Deccan HeraldRead · 2 min →Test

EconomyGS-3Prelims ★★★★★ Mains ★★★★★

शेतकरी वाट पाहतात, विमा कंपन्या पैसे देत नाहीत: प्रत्येक GS3 उत्तरासाठी आवश्यक असलेला PMFBY उत्पन्न-आकडेवारीचा नियम

कर्नाटकातील शेतकऱ्यांना पीक विमा वितरणात त्रुटी आढळल्या

बातमीत का? कर्नाटकातील एका आमदाराने प्रधानमंत्री फसल विमा योजनेअंतर्गत पीक विमा दाव्यांच्या वितरणात होणाऱ्या विलंबाकडे लक्ष वेधले.

पूर्व PMFBY केंद्र पुरस्कृत योजनेअंतर्गत सूचीबद्ध विमा कंपन्यांमार्फत राबवली जाते

मुख्य GS पेपर 3 - कृषी: कर्नाटकसाठी निदर्शनास आणलेला PMFBY दावा वितरणातील विलंब हा उत्पन्न-आकडेवारी संकलन (पीक कापणी प्रयोग आणि दूरसंवेदन) आणि सूचीबद्ध विमा…

🔁 PYQ · UPSC 2016Source: The HinduRead · 2 min →Test

PolityGS-2Prelims ★★★★☆ Mains ★★★★★

आदिवासी क्षेत्रांतील जमीन व्यवहार रोखण्याचा अधिकार एका ग्रामसभेकडे — पेसा (PESA) चे अधिकार आता क्षीण होत आहेत

आदिवासी जमिनीसंबंधी प्रकरणांत ग्रामसभेचे अधिकार संकुचित होत असल्याबद्दल चिंता व्यक्त

बातमीत का? आदिवासी जमिनीवर परिणाम करणाऱ्या निर्णयांमध्ये पेसा (PESA), १९९६ अंतर्गत ग्रामसभेच्या अधिकारांची होत असलेली झीज याबाबत चिंता व्यक्त करण्यात आली आहे.

पूर्व पेसा (PESA), १९९६ हा घटनेचा भाग IX आदिवासी परंपरांनुसार आवश्यक बदल करून पाचव्या अनुसूचीतील अनुसूचित क्षेत्रांपर्यंत विस्तारित करतो

मुख्य GS पेपर २ - राज्यशास्त्र/अनुसूचित क्षेत्रांतील पंचायती राज. पेसा (PESA), १९९६ अंतर्गत ग्रामसभेच्या अधिकारांची होत असलेली झीज आदिवासी स्वशासन आणि पाचव्…

🔁 PYQ · UPSC 2012Source: The HinduRead · 2 min →Test

EconomyGS-3Prelims ★★★★☆ Mains ★★★★★

एक महागाई आकडा 9.92% वर पोहोचला, तर दुसरा फक्त 4.82% — पण RBI फक्त एकाच आकड्यावर लक्ष ठेवते

किरकोळ आणि घाऊक महागाई परस्परविरोधी दिशेने

बातमीत का? ऑगस्टमध्ये किरकोळ महागाई (CPI) 4.82% वर, तर घाऊक महागाई (WPI) 9.92% वर पोहोचली; या दोन्ही वेगवेगळ्या सरकारी संस्थांकडून संकलित केल्या जातात.

पूर्व ग्राहक किंमत निर्देशांक (CPI) राष्ट्रीय सांख्यिकी कार्यालयाकडून संकलित केला जातो.

मुख्य GS पेपर 3 - CPI-WPI मधील ही तफावत दर्शवते की लवचिक महागाई-लक्ष्यीकरण चौकटीअंतर्गत CPI शी जोडलेले भारताचे चलनविषयक धोरण, वाढत्या WPI द्वारे सूचित होणाऱ…

🔁 PYQ · UPSC 2020Source: The HinduRead · 2 min →Test

Science & TechGS-3Prelims ★★★★★ Mains ★★★★☆

चंद्राच्या सर्वात जुन्या विवरांपैकी एक, भारताच्याच यानाने शोधलेला: GS3 अवकाश मोहिमेतील तथ्य

चांद्रयान-1 च्या आकडेवारीवरून चंद्रावरील सर्वात जुन्या आघाती विवरांपैकी एकाचा संकेत

बातमीत का? चांद्रयान-1 च्या माहितीच्या नव्या विश्लेषणावरून असे सूचित होते की या मोहिमेने चंद्रावरील सर्वात जुन्या आघाती (इम्पॅक्ट) विवरांपैकी एक शोधले असावे.

पूर्व 2008 मध्ये प्रक्षेपित झालेली चांद्रयान-1 ही भारताची पहिली चांद्र मोहीम होती

मुख्य सामान्य अध्ययन पेपर 3 (विज्ञान आणि तंत्रज्ञान/अवकाश) साठी संबंधित: चांद्रयान-1 सारख्या जुन्या मोहिमा प्रक्षेपणानंतर अनेक वर्षांनीही नवीन वैज्ञानिक निष…

🔁 PYQ · UPSC 2010Source: Indian ExpressRead · 2 min →Test

Next: Important →

Know the fact and the angle · 1 minute each

KarnatakaGS-2Prelims ★★★★★ Mains ★★★★☆ KPSC ★★★★★

कलम ३७१ जे अंतर्गत विशेष दर्जा असलेल्या प्रदेशासाठी कर्नाटक ७९ वा उत्सव का साजरा करतो?

कल्याण कर्नाटक उत्सव: प्रदेशाच्या विशेष घटनात्मक दर्जाच्या स्मरणार्थ साजरा

बातमीत का? कर्नाटकने ७९ वा कल्याण कर्नाटक उत्सव साजरा केला, ज्याद्वारे कलम ३७१ जे अंतर्गत या प्रदेशाच्या विशेष घटनात्मक दर्जाचे स्मरण करण्यात आले.

पूर्व कलम ३७१ जे हे ९८ व्या घटनादुरुस्ती कायदा, २०१२ द्वारे राज्यघटनेत समाविष्ट करण्यात आले.

मुख्य जीएस पेपर २ - कर्नाटकमधील प्रादेशिक असमतोलामुळे आंध्र प्रदेश व महाराष्ट्रासाठी असलेल्या तत्सम तरतुदींच्या धर्तीवर एक विशेष घटनात्मक तरतूद (कलम ३७१ जे)…

🔁 PYQ · KPSC 2023Read · 2 min →Test

PolityGS-2Prelims ★★★★☆ Mains ★★★★★

राज्यघटनेने कधीही राष्ट्रभाषा जाहीर केलेली नाही: कलम ३४३ ची ओळ, जी बहुतांश प्रिलिम्स उमेदवार चुकीची समजतात

हिंदी दिवस: संविधान सभेच्या १९४९ सालच्या भाषाविषयक निर्णयाचे स्मरण

बातमीत का? हिंदी दिवस हा संविधान सभेने १९४९ मध्ये घेतलेल्या निर्णयाचे स्मरण करतो, जो कलम ३४३ मध्ये अंतर्भूत असून त्यानुसार देवनागरी लिपीतील हिंदी ही संघराज्याची राजभाषा म्हणून स्वीकारण्यात आली.

पूर्व राज्यघटनेच्या कलम ३४३ (Article 343) नुसार देवनागरी लिपीतील हिंदी ही संघराज्याची राजभाषा म्हणून निश्चित करण्यात आली आहे.

मुख्य GS Paper 2 - राज्यशास्त्र (Polity): 'राजभाषा' आणि 'राष्ट्रभाषा' या संकल्पनांमधील वारंवार होणारा गोंधळ कलम ३४३ च्या वरवरच्या वाचनातून उद्भवतो, कारण या …

Source: Indian ExpressRead · 2 min →Test

EconomyGS-3Prelims ★★★★☆ Mains ★★★★★

कर्नाटकचा अग्रगण्य द्राक्ष पट्टा अजूनही वाळवण्यासाठी महाराष्ट्रात पाठवला जातो: जीएस३ मूल्यवर्धन उपाय

विजापुरात सरकारी मनुका प्रक्रिया प्रकल्प प्रस्तावित

बातमीत का? द्राक्ष उत्पादक शेतकऱ्यांचा वाहतूक खर्च कमी करण्यासाठी आणि स्थानिक मूल्यवर्धन साधण्यासाठी कर्नाटकने विजापुरात मनुका प्रक्रिया प्रकल्प (Raisin-Processing Unit) प्रस्तावित केला आहे.

पूर्व कर्नाटकातील विजापुर जिल्हा हा एक आघाडीचा द्राक्ष उत्पादक आणि मनुका उत्पादक प्रदेश आहे.

मुख्य जीएस पेपर ३ - कृषी/कृषी-प्रक्रिया: विजापुरसारख्या प्रमुख उत्पादक जिल्ह्यातील द्राक्ष उत्पादक शेतकऱ्यांना मूल्यवर्धनासाठी उत्पादन राज्याबाहेर पाठवावे ल…

Source: The HinduRead · 2 min →Test

International

International RelationsGS-2Prelims ★★★★☆ Mains ★★★★★

ब्रिक्सने नुकतीच नवी दिल्ली घोषणापत्र स्वीकारले, पण त्याची विकास बँक मात्र शांघायमध्ये आहे

18व्या ब्रिक्स (BRICS) शिखर परिषदेत नवी दिल्ली घोषणापत्र स्वीकृत

बातमीत का? 18व्या ब्रिक्स शिखर परिषदेत नवी दिल्ली घोषणापत्र स्वीकारण्यात आले असून, नेत्यांनी व्यापार, वित्त आणि बहुपक्षीय सुधारणांबाबत सहकार्य दृढ करण्याचा पुनरुच्चार केला.

पूर्व नवी दिल्ली घोषणापत्र 18व्या ब्रिक्स शिखर परिषदेत स्वीकारण्यात आले.

मुख्य जीएस पेपर 2 - आंतरराष्ट्रीय संबंध आणि आंतरराष्ट्रीय संस्था या घटकाशी संबंधित. नवी दिल्ली घोषणापत्रातील व्यापार, वित्त आणि बहुपक्षीय सुधारणांबाबतच्या व…

Source: The HinduRead · 2 min →Test

International RelationsGS-2Prelims ★★★★☆ Mains ★★★★★

नेपाळमधील पुरामुळे वीजपुरवठा विस्कळीत — भारताचा जलद निर्यात निर्णय 'शेजारी प्रथम' (Neighbourhood First) धोरणावर आधारित

पूरग्रस्त नेपाळला भारताकडून जलद वीज निर्यातीस मंजुरी

बातमीत का? ऊर्जा मंत्रालयाने जारी केलेल्या सीमापार वीज व्यापार मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार भारताने पूरग्रस्त नेपाळला जलद वीज निर्यातीस मंजुरी दिली.

पूर्व भारत आणि त्याच्या शेजारी देशांदरम्यानचा सीमापार वीज व्यापार ऊर्जा मंत्रालयाने जारी केलेल्या मार्गदर्शक तत्त्वांद्वारे नियंत्रित होतो

मुख्य जीएस पेपर २ - आंतरराष्ट्रीय संबंध: पुरामुळे नेपाळची वीज पायाभूत सुविधा विस्कळीत झाल्याने भारताने ऊर्जा मंत्रालयाच्या सीमापार व्यापार मार्गदर्शक तत्त्व…

Source: The HinduRead · 2 min →Test

PolityGS-2Prelims ★★★☆☆ Mains ★★★★★

भारतातील ९१% मतदारांचे मॅपिंग, एक कोटी नावे वगळली: GS2 मध्ये सतत विचारला जाणारा SIR उपक्रम

मतदार यादीच्या विशेष सखोल पुनरीक्षणाची (Special Intensive Revision) देशव्यापी वाटचाल

बातमीत का? निवडणूक आयोगाच्या विशेष सखोल पुनरीक्षण (Special Intensive Revision - SIR) उपक्रमाने देशभरातील ९१% हून अधिक मतदारांचे मॅपिंग पूर्ण केले असून, प्रारूप यादीतून एक कोटीहून अधिक नोंदी वगळण्यात आल्या आहेत.

पूर्व विशेष सखोल पुनरीक्षणाने (SIR) देशभरातील ९१% हून अधिक मतदारांचे मॅपिंग पूर्ण केले आहे.

मुख्य GS पेपर २ (राज्यशास्त्र - निवडणूक आयोग) अंतर्गत, SIR उपक्रम अचूक आणि अद्ययावत मतदार याद्या राखण्याचा मुद्दा अधोरेखित करतो, जो अनुच्छेद ३२४ आणि लोकप्रत…

Source: The HinduRead · 2 min →Test

PolityGS-3Prelims ★★★☆☆ Mains ★★★★★

कर्नाटकचे म्हणणे: दुष्काळ मदत निधी अपुरा -- प्रत्येक GS3 विद्यार्थ्याला माहीत हवी अशी NDRF-SDRF विभागणी

कर्नाटकची केंद्राकडे NDRF दुष्काळ-मदत निकषांच्या पुनरावृत्तीची मागणी

बातमीत का? आपत्ती व्यवस्थापन कायदा, २००५ च्या चौकटीअंतर्गत दुष्काळ मदत मूल्यांकनासाठीच्या NDRF निकषांमध्ये सुधारणा करावी, अशी विनंती कर्नाटकने केंद्राकडे केली आहे.

पूर्व NDRF आणि SDRF हे दोन्ही आपत्ती व्यवस्थापन कायदा, २००५ अंतर्गत स्थापन करण्यात आले आहेत.

मुख्य GS पेपर ३ - आपत्ती व्यवस्थापन: सध्याचे NDRF मूल्यांकन निकष दुष्काळाची प्रत्यक्ष तीव्रता नोंदवण्यासाठी अत्यंत कठोर असल्याचे राज्यांचे म्हणणे आहे; ही तर…

Source: Oneindia KannadaRead · 2 min →Test

EconomyGS-3Prelims ★★★☆☆ Mains ★★★★★

भारताला EU कडे पोलाद निर्यातीसाठी अधिक बाजारपेठ उपलब्ध, पण कार्बन शुल्क कायम: GS3 व्यापारासाठी CBAM सोपे करून सांगितले

कार्बन शुल्क कायम असतानाही भारताला EU पोलाद बाजारपेठेत अधिक प्रवेश

बातमीत का? युरोपियन युनियनच्या कार्बन-संबंधित CBAM शुल्काचा अशा निर्यातीवर वापर सुरू असतानाही भारताला पोलाद निर्यातीसाठी EU बाजारपेठेत व्यापक प्रवेश मिळाला.

पूर्व CBAM अंतर्गत EU मध्ये पोलाद, सिमेंट, अॅल्युमिनियम, खते, हायड्रोजन आणि वीज आयात करणाऱ्यांना अंतर्भूत कार्बन उत्सर्जनाशी संबंधित शुल्क भरावे लागते.

मुख्य GS पेपर 3 - भारतीय अर्थव्यवस्था / आंतरराष्ट्रीय व्यापार. मुद्दा: भारताला बाजारपेठेत अधिक प्रवेश मिळत असतानाही, EU चे CBAM पोलादासारख्या कार्बन-सघन भार…

Source: The HinduRead · 2 min →Test

Next: Quick scan →

Headlines only · open if it is your optional or state

Done reading → take the test

Test

Convert today's news into marks · 10 UPSC-level MCQs · instant analysis

🧠 चाचणी · 5 MCQ

याचे उत्तर देऊ शकता?

10 questions · UPSC level · instant result

Revise

What to fix, and where to fix it

Your weak areas today

Finish the test — your topic-wise accuracy appears here.

Recommended revision

Personalised picks appear after the test.

Revise on AdaptIQ →

Full history, root-cause analysis and spaced revision live in AdaptIQ — register free.

PYQ connections · weekly & monthly tests · past editions

🔁 Today's PYQ connections (6)

🔁 PYQ CONNECTION · UPSC 2012

In the areas covered under the Panchayat (Extension to the Scheduled Areas) Act, 1996, what is the role/power of Gram Sabha? 1. Gram Sabha has the power to prev…

किरकोळ आणि घाऊक महागाई परस्परविरोधी दिशेने

🔁 PYQ CONNECTION · UPSC 2020

Consider the following statements 1. The weightage of food in Consumer Price Index (CPI) is higher than that in Wholesale Price Index (WPI). 2. The WPI does not…

सरकारकडून लहान रकमेच्या यूपीआय व्यवहारांवर बँक शुल्क आकारण्यास मनाई

🔁 PYQ CONNECTION · UPSC 2017

Consider the following statements: 1. National Payments Corporation of India (NPCI) helps in promoting the financial inclusion in the country. 2. NPCI has launc…

कर्नाटकातील शेतकऱ्यांना पीक विमा वितरणात त्रुटी आढळल्या

🔁 PYQ CONNECTION · UPSC 2016

With reference to 'Pradhan Mantri Fasal Bima Yojana', consider the following statements: 1. Under this scheme, farmers will have to pay a uniform premium of two…

🔁 PYQ CONNECTION · UPSC 2010

In the context of space technology, what is "Bhuvan", recently in the news?

🔁 PYQ CONNECTION · KPSC 2023

Under Article 371-J, the Governor have special provisions with respect to the state of

🏆 WEEKLY

Weekly Current Affairs Challenge

50 questions · UPSC Prelims pattern · ⏱ 30 minutes

Attempt now →

📅 MONTHLY

Monthly Current Affairs Grand Test

100 questions · topic-wise performance · weak-area revision plan

See the format →

Tomorrow's edition: 7 AM · आज वाचा. आजच तपासा. परीक्षेपर्यंत लक्षात ठेवा. · TOPPER IAS × ADAPTIQ

15 September 2026

Today's 20-minute UPSC session

Today's UPSC priority

Read

Test

याचे उत्तर देऊ शकता?

Revise

Your weak areas today

Recommended revision

More

🔁 Today's PYQ connections (6)

Weekly Current Affairs Challenge

Monthly Current Affairs Grand Test