← 15 September 2026's Current Affairs · Economy GS-3 Prelims ★★★☆☆ Mains ★★★★★
कार्बन शुल्क कायम असतानाही भारताला EU पोलाद बाजारपेठेत अधिक प्रवेश
बातमीत का?
भारताला EU कडे पोलाद निर्यातीसाठी अधिक बाजारपेठ उपलब्ध, पण कार्बन शुल्क कायम: GS3 व्यापारासाठी CBAM सोपे करून सांगितले
युरोपियन युनियनच्या कार्बन-संबंधित CBAM शुल्काचा अशा निर्यातीवर वापर सुरू असतानाही भारताला पोलाद निर्यातीसाठी EU बाजारपेठेत व्यापक प्रवेश मिळाला.
Why it matters: GS-3 core
What you need to know
2 मिनिटे
युरोपियन युनियनची कार्बन सीमा समायोजन यंत्रणा (Carbon Border Adjustment Mechanism - CBAM) कार्बन-सघन भारतीय निर्यातीवर लागू असतानाही, भारताने पोलाद निर्यातीसाठी युरोपियन युनियनच्या बाजारपेठेत अधिक व्यापक प्रवेश मिळवला आहे.
CBAM अंतर्गत पोलाद, सिमेंट, अॅल्युमिनियम, खते, हायड्रोजन आणि वीज यांसारख्या निर्दिष्ट वस्तूंच्या आयातदारांना त्यांच्या उत्पादनात अंतर्भूत कार्बन उत्सर्जनाशी संबंधित शुल्क भरावे लागते.
या यंत्रणेचा उद्देश युरोपियन युनियनच्या उत्सर्जन व्यापार प्रणाली (Emissions Trading System) अंतर्गत EU उत्पादकांना भाराव्या लागणाऱ्या कार्बन खर्चाशी आयातीचा कार्बन खर्च समतुल्य करणे हा आहे.
स्रोत: The Hindu · Topper IAS editorial
महत्त्वाची तथ्ये
Remember these
- CBAM म्हणजे युरोपियन युनियनची कार्बन सीमा समायोजन यंत्रणा (Carbon Border Adjustment Mechanism), जे कार्बन-संबंधित आयात शुल्क आहे
- यामध्ये पोलाद, सिमेंट, अॅल्युमिनियम, खते, हायड्रोजन आणि वीज यांचा समावेश होतो
- हे शुल्क वस्तूंच्या उत्पादनात अंतर्भूत कार्बन उत्सर्जनाशी जोडलेले आहे
- युरोपियन युनियनच्या उत्सर्जन व्यापार प्रणाली (EU Emissions Trading System) अंतर्गत EU उत्पादकांच्या खर्चाशी आयातीचा कार्बन खर्च समतुल्य करणे हा उद्देश आहे
- CBAM अजूनही लागू असतानाही भारताला पोलादासाठी EU बाजारपेठेत व्यापक प्रवेश मिळाला
पूर्व · मुख्य
How the exam will ask it
पूर्व
- CBAM अंतर्गत EU मध्ये पोलाद, सिमेंट, अॅल्युमिनियम, खते, हायड्रोजन आणि वीज आयात करणाऱ्यांना अंतर्भूत कार्बन उत्सर्जनाशी संबंधित शुल्क भरावे लागते.
- या यंत्रणेचा उद्देश EU च्या उत्सर्जन व्यापार प्रणालीअंतर्गत EU उत्पादकांना भाराव्या लागणाऱ्या कार्बन खर्चाशी आयातीचा कार्बन खर्च समतुल्य करणे आहे.
- EU चे CBAM अशा निर्यातीवर अजूनही लागू असतानाही भारताने पोलाद निर्यातीसाठी EU बाजारपेठेत अधिक व्यापक प्रवेश मिळवला आहे.
मुख्य
GS पेपर 3 - भारतीय अर्थव्यवस्था / आंतरराष्ट्रीय व्यापार. मुद्दा: भारताला बाजारपेठेत अधिक प्रवेश मिळत असतानाही, EU चे CBAM पोलादासारख्या कार्बन-सघन भारतीय निर्यातीवर कार्बन खर्च लादते, ज्यामुळे ऊर्जा-सघन क्षेत्रांसाठी मिळालेल्या स्पर्धात्मकतेच्या फायद्याची झीज होण्याचा धोका आहे. पुढील मार्ग: भारताने EU सोबत कार्बन-लेखा समतुल्यतेवर चर्चा करावी, हरित/कमी-कार्बन पोलाद उत्पादनाला गती द्यावी आणि विकसनशील अर्थव्यवस्थांसाठी भिन्न वागणूक मिळवण्यासाठी व्यापार मंचांचा वापर करावा.
Quick recall
Answer before you reveal
भारतातील निर्यातदारांवर, विशेषतः पोलाद क्षेत्रावर, परिणाम करणारी युरोपियन युनियनची कार्बन बॉर्डर ॲडजस्टमेंट मेकॅनिझम (CBAM) याचा उद्देश काय आहे?
- विकसनशील देशांना युरोपियन पोलाद निर्यातीवर अनुदान देणे
- बिगर-युरोपियन युनियन देशांकडून पोलाद आयातीवर संपूर्ण बंदी घालणे
- युरोपियन युनियनच्या उत्सर्जन व्यापार प्रणालीची जागा घेणे
- युरोपियन युनियनमध्ये निर्दिष्ट कार्बन-केंद्रित वस्तूंच्या आयातीवर कार्बन-संबंधित शुल्क लादणे
उत्तर पहा
उत्तर: D — सीबीएएम (CBAM) पोलाद, सिमेंट, ॲल्युमिनियम आणि खतांसारख्या निर्दिष्ट कार्बन-केंद्रित वस्तूंच्या आयातीवर कार्बन-संबंधित शुल्क लादते, ज्यामुळे आयात वस्तूंचा कार्बन खर्च युरोपियन युनियनच्या उत्सर्जन व्यापार प्रणालीअंतर्गत उत्पादित वस्तूंशी समतुल्य केला जातो.
Convert this topic into marks
Today's 10-MCQ test · instant analysis · Powered by AdaptIQ