← 15 September 2026's Current Affairs · Economy GS-3 Prelims ★★★★★ Mains ★★★★★
कर्नाटकातील शेतकऱ्यांना पीक विमा वितरणात त्रुटी आढळल्या
बातमीत का?
शेतकरी वाट पाहतात, विमा कंपन्या पैसे देत नाहीत: प्रत्येक GS3 उत्तरासाठी आवश्यक असलेला PMFBY उत्पन्न-आकडेवारीचा नियम
कर्नाटकातील एका आमदाराने प्रधानमंत्री फसल विमा योजनेअंतर्गत पीक विमा दाव्यांच्या वितरणात होणाऱ्या विलंबाकडे लक्ष वेधले.
Why it matters: asked in UPSC 2016; GS-3 core; factual, Prelims-type
What you need to know
2 मिनिटे
कर्नाटकातील एका आमदाराने (MLA) राज्यातील शेतकऱ्यांना पीक विमा दाव्यांच्या वितरणात होणारा विलंब आणि त्रुटी निदर्शनास आणून दिल्या आहेत.
कर्नाटकातील शेतकऱ्यांना प्रामुख्याने प्रधानमंत्री फसल विमा योजनेअंतर्गत (Pradhan Mantri Fasal Bima Yojana - PMFBY) पिकांच्या नुकसानीपासून संरक्षण दिले जाते.
ही केंद्र पुरस्कृत योजना सूचीबद्ध (empanelled) विमा कंपन्यांमार्फत राबवली जाते.
या योजनेअंतर्गत दाव्यांचा निपटारा पीक कापणी प्रयोगांद्वारे (Crop Cutting Experiments - CCE) गोळा केलेल्या उत्पन्न आकडेवारीवर आणि वाढत्या प्रमाणात दूरसंवेदन (remote-sensing) तंत्रज्ञानावर अवलंबून असतो.
स्रोत: The Hindu · Topper IAS editorial
महत्त्वाची तथ्ये
Remember these
- प्रधानमंत्री फसल विमा योजना (PMFBY) ही शेतकऱ्यांसाठी केंद्र पुरस्कृत पीक विमा योजना आहे
- PMFBY अंतर्गत दाव्यांचा निपटारा पीक कापणी प्रयोगांतून (CCE) मिळालेल्या उत्पन्न आकडेवारीवर आधारित असतो
- पिकांच्या उत्पन्नाचा अंदाज घेण्यासाठी CCE सोबत दूरसंवेदन तंत्रज्ञानाचा वापर वाढत आहे
- कर्नाटकातील एका आमदाराने राज्यातील शेतकऱ्यांना PMFBY दावे वितरणात होणारा विलंब आणि त्रुटी निदर्शनास आणल्या आहेत
- PMFBY सूचीबद्ध विमा कंपन्यांमार्फत राबवली जाते
पूर्व · मुख्य
How the exam will ask it
पूर्व
- PMFBY केंद्र पुरस्कृत योजनेअंतर्गत सूचीबद्ध विमा कंपन्यांमार्फत राबवली जाते
- PMFBY अंतर्गत दाव्यांचा निपटारा पीक कापणी प्रयोग आणि दूरसंवेदन तंत्रज्ञानाद्वारे मिळालेल्या उत्पन्न आकडेवारीवर अवलंबून असतो
- PMFBY कर्नाटकसह देशभरातील शेतकऱ्यांना पिकांच्या नुकसानीपासून संरक्षण पुरवते
मुख्य
GS पेपर 3 - कृषी: कर्नाटकसाठी निदर्शनास आणलेला PMFBY दावा वितरणातील विलंब हा उत्पन्न-आकडेवारी संकलन (पीक कापणी प्रयोग आणि दूरसंवेदन) आणि सूचीबद्ध विमा कंपन्यांकडून वेळेत होणारे भुगतान यांच्यातील तफावत दर्शवतो. यामुळे शेतकऱ्यांच्या उत्पन्नातील जोखीम कमी करण्याच्या योजनेच्या मूळ उद्देशालाच बाधा पोहोचते, आणि उत्पन्न आकडेवारीचे जलद डिजिटायझेशन, बंधनकारक निपटारा कालमर्यादा आणि राज्य-विमा कंपनी यांच्यातील घट्ट समन्वय यांची गरज अधोरेखित होते.
PYQ connection
A question UPSC has already asked on this
With reference to 'Pradhan Mantri Fasal Bima Yojana', consider the following statements:
- Under this scheme, farmers will have to pay a uniform premium of two percent for any crop they cultivate in any season of the year.
- This scheme covers post-harvest losses arising out of cyclones and unseasonal rains.
Which of the statements given above is/are correct?
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
उत्तर पहा
उत्तर: B
Why this matters: today's issue is directly connected to a concept UPSC has already tested. Read the story with this question in mind.
Practise this PYQ →Quick recall
Answer before you reveal
वितरणातील विलंबाबाबत आक्षेप घेतलेल्या शेतकऱ्यांसह कर्नाटकातील शेतकऱ्यांना पीक नुकसानीपासून संरक्षण देणारी पीक विमा योजना कोणती आहे?
- राष्ट्रीय कृषी विमा योजना
- सुधारित राष्ट्रीय कृषी विमा योजना
- हवामानावर आधारित पीक विमा योजना
- प्रधानमंत्री फसल विमा योजना
उत्तर पहा
उत्तर: D — २०१६ मध्ये सुरू करण्यात आलेली प्रधानमंत्री फसल विमा योजना (PMFBY) ही सध्याची प्रमुख पीक विमा योजना असून, तिने आधीच्या राष्ट्रीय कृषी विमा योजनेची आणि तिच्या सुधारित आवृत्तीची जागा घेतली आहे.
Convert this topic into marks
Today's 10-MCQ test · instant analysis · Powered by AdaptIQ