← 15 September 2026's Current Affairs · Karnataka GS-2 Prelims ★★★★★ Mains ★★★★☆
कल्याण कर्नाटक उत्सव: प्रदेशाच्या विशेष घटनात्मक दर्जाच्या स्मरणार्थ साजरा
बातमीत का?
कलम ३७१ जे अंतर्गत विशेष दर्जा असलेल्या प्रदेशासाठी कर्नाटक ७९ वा उत्सव का साजरा करतो?
कर्नाटकने ७९ वा कल्याण कर्नाटक उत्सव साजरा केला, ज्याद्वारे कलम ३७१ जे अंतर्गत या प्रदेशाच्या विशेष घटनात्मक दर्जाचे स्मरण करण्यात आले.
Why it matters: asked in KPSC 2023; GS-2 core; factual, Prelims-type; Karnataka-specific
What you need to know
2 मिनिटे
कर्नाटक राज्य संगीत आणि नृत्य कार्यक्रमांसह सांस्कृतिक उपक्रमांद्वारे ७९ वा कल्याण कर्नाटक उत्सव साजरा करत आहे.
पूर्वी हैदराबाद-कर्नाटक म्हणून ओळखला जाणारा हा प्रदेश २०१९ मध्ये कल्याण कर्नाटक असे नामांतरित करण्यात आला आणि त्याला भारतीय राज्यघटनेच्या कलम ३७१ जे (Article 371J) अंतर्गत विशेष विकास तरतुदी प्राप्त आहेत.
९८ व्या घटनादुरुस्ती कायदा, २०१२ द्वारे समाविष्ट करण्यात आलेले हे कलम, या प्रदेशासाठी स्वतंत्र विकास मंडळ तसेच शिक्षण व सरकारी नोकऱ्यांमध्ये आरक्षणाची तरतूद करते.
स्रोत: Topper IAS editorial (PIB / The Hindu / Indian Express)
महत्त्वाची तथ्ये
Remember these
- कर्नाटक सांस्कृतिक कार्यक्रमांसह ७९ वा कल्याण कर्नाटक उत्सव साजरा करत आहे
- हा प्रदेश पूर्वी हैदराबाद-कर्नाटक म्हणून ओळखला जात असे, २०१९ मध्ये कल्याण कर्नाटक असे नामांतर करण्यात आले
- कलम ३७१ जे ९८ व्या घटनादुरुस्ती कायदा, २०१२ द्वारे समाविष्ट करण्यात आले
- कलम ३७१ जे या प्रदेशासाठी स्वतंत्र विकास मंडळ आणि शिक्षण व सरकारी नोकऱ्यांमध्ये आरक्षणाची तरतूद करते
पूर्व · मुख्य
How the exam will ask it
पूर्व
- कलम ३७१ जे हे ९८ व्या घटनादुरुस्ती कायदा, २०१२ द्वारे राज्यघटनेत समाविष्ट करण्यात आले.
- हे कलम राज्यपालांना कल्याण कर्नाटक प्रदेशासाठी स्वतंत्र विकास मंडळ स्थापन करण्याचा अधिकार देते.
- हे कलम या प्रदेशासाठी शिक्षण आणि राज्य सरकारी नोकऱ्यांमध्ये आरक्षणाची तरतूद करते.
- कल्याण कर्नाटक हा प्रदेश पूर्वी हैदराबाद-कर्नाटक म्हणून ओळखला जात असे, २०१९ मध्ये त्याचे नामांतर करण्यात आले.
मुख्य
जीएस पेपर २ - कर्नाटकमधील प्रादेशिक असमतोलामुळे आंध्र प्रदेश व महाराष्ट्रासाठी असलेल्या तत्सम तरतुदींच्या धर्तीवर एक विशेष घटनात्मक तरतूद (कलम ३७१ जे) करण्यात आली. या तरतुदीमुळे विकास मंडळ आणि आरक्षण या दोहोंची संस्थात्मक रचना करून प्रदेशाच्या ऐतिहासिक मागासलेपणाला सामोरे जाण्याचा प्रयत्न करण्यात आला आहे, मात्र तिचे दीर्घकालीन यश मंडळाच्या निधीचा प्रभावी वापर आणि आरक्षणाच्या परिणामांच्या देखरेखीवर अवलंबून आहे.
PYQ connection
A question UPSC has already asked on this
Under Article 371-J, the Governor have special provisions with respect to the state of
- Karnataka
- Maharashtra
- Assam
- Andhra Pradesh
उत्तर पहा
उत्तर: A
Why this matters: today's issue is directly connected to a concept UPSC has already tested. Read the story with this question in mind.
Practise this PYQ →Quick recall
Answer before you reveal
राज्यघटनेचे कलम ३७१जे, जे कर्नाटकातील एका निर्दिष्ट प्रदेशाला विशेष दर्जा व विकास तरतुदी बहाल करते, ते कोणत्या प्रदेशाला लागू होते?
- किनारी कर्नाटक
- मलनाड प्रदेश
- हैदराबाद-कर्नाटक (कल्याण कर्नाटक) प्रदेश
- बंगळूरू महानगर प्रदेश
उत्तर पहा
उत्तर: C — कलम ३७१जे, जे ९८व्या घटनादुरुस्ती कायदा, २०१२ द्वारे समाविष्ट करण्यात आले, ते हैदराबाद-कर्नाटक प्रदेशाला विशेष दर्जा व विकास तरतुदी बहाल करते; या प्रदेशाचे नाव २०१९ मध्ये कल्याण कर्नाटक असे बदलण्यात आले.
Convert this topic into marks
Today's 10-MCQ test · instant analysis · Powered by AdaptIQ