← 15 September 2026's Current Affairs · Polity GS-3 Prelims ★★★☆☆ Mains ★★★★★
कर्नाटकची केंद्राकडे NDRF दुष्काळ-मदत निकषांच्या पुनरावृत्तीची मागणी
बातमीत का?
कर्नाटकचे म्हणणे: दुष्काळ मदत निधी अपुरा -- प्रत्येक GS3 विद्यार्थ्याला माहीत हवी अशी NDRF-SDRF विभागणी
आपत्ती व्यवस्थापन कायदा, २००५ च्या चौकटीअंतर्गत दुष्काळ मदत मूल्यांकनासाठीच्या NDRF निकषांमध्ये सुधारणा करावी, अशी विनंती कर्नाटकने केंद्राकडे केली आहे.
Why it matters: GS-3 core
What you need to know
2 मिनिटे
कर्नाटकचे उपमुख्यमंत्री यांनी राज्यातील दुष्काळी परिस्थितीला प्रतिसाद द्यावा आणि राष्ट्रीय आपत्ती प्रतिसाद निधी (National Disaster Response Fund, NDRF) कडून मदत मूल्यांकनासाठी वापरल्या जाणाऱ्या निकषांमध्ये सुधारणा करावी, अशी विनंती केंद्राला केली आहे.
भारतात आपत्ती निवारण हे राष्ट्रीय आपत्ती प्रतिसाद निधी आणि राज्य आपत्ती प्रतिसाद निधी (State Disaster Response Fund, SDRF) यांच्यामार्फत चालते; हे दोन्ही निधी आपत्ती व्यवस्थापन कायदा, २००५ अंतर्गत स्थापन करण्यात आले आहेत.
दुष्काळ व इतर आपत्तींच्या वेळी केंद्रीय मदत वितरित करण्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या पात्रता व मूल्यांकन निकषांमध्ये सुधारणा करण्याची मागणी राज्ये वारंवार करत असतात.
स्रोत: Oneindia Kannada · Topper IAS editorial
महत्त्वाची तथ्ये
Remember these
- NDRF म्हणजे राष्ट्रीय आपत्ती प्रतिसाद निधी (National Disaster Response Fund); SDRF म्हणजे राज्य आपत्ती प्रतिसाद निधी (State Disaster Response Fund)
- NDRF आणि SDRF हे दोन्ही आपत्ती व्यवस्थापन कायदा, २००५ अंतर्गत स्थापन करण्यात आले आहेत
- कर्नाटकच्या उपमुख्यमंत्र्यांनी दुष्काळ मदत मूल्यांकनासाठीच्या NDRF निकषांत सुधारणा करण्याची विनंती केंद्राला केली
- केंद्रीय आपत्ती मदत वितरित करण्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या पात्रता व मूल्यांकन निकषांमध्ये सुधारणा करण्याची मागणी राज्ये करू शकतात
पूर्व · मुख्य
How the exam will ask it
पूर्व
- NDRF आणि SDRF हे दोन्ही आपत्ती व्यवस्थापन कायदा, २००५ अंतर्गत स्थापन करण्यात आले आहेत.
- केंद्रीय आपत्ती मदतीसाठीच्या पात्रता मूल्यांकनाचे निकष सुधारण्याची विनंती राज्ये केंद्र सरकारकडे करू शकतात.
- दुष्काळ ही अशी अधिसूचित आपत्ती आहे, ज्यासाठी राज्ये NDRF/SDRF अंतर्गत मदत मागू शकतात.
मुख्य
GS पेपर ३ - आपत्ती व्यवस्थापन: सध्याचे NDRF मूल्यांकन निकष दुष्काळाची प्रत्यक्ष तीव्रता नोंदवण्यासाठी अत्यंत कठोर असल्याचे राज्यांचे म्हणणे आहे; ही तरतूद आपत्ती व्यवस्थापन कायदा, २००५ अंतर्गत असलेल्या NDRF-SDRF चौकटीद्वारे केली जाते. यामुळे बाधित शेतकऱ्यांना मिळणारी केंद्रीय मदत विलंबित होऊ शकते किंवा प्रत्यक्ष गरजेपेक्षा कमी ठरू शकते; त्यामुळे राज्यांशी सल्लामसलत करून मूल्यांकन निकष वेळोवेळी सुधारणे, आणि त्याद्वारे आपत्ती व्यवस्थापनातील सहकारी संघराज्यवाद (cooperative federalism) प्रतिबिंबित करणे, हाच पुढील मार्ग आहे.
Quick recall
Answer before you reveal
भारतातील आपत्ती निवारण निधीच्या संदर्भात, खालील विधाने विचारात घ्या:
- कर्नाटकातील दुष्काळासाठी मागितलेल्या मदतीसारख्या निवारण उपाययोजनांमध्ये वापरले जाणारे राष्ट्रीय आपत्ती प्रतिसाद निधी (एनडीआरएफ - NDRF) आणि राज्य आपत्ती प्रतिसाद निधी (एसडीआरएफ - SDRF) हे आपत्ती व्यवस्थापन कायदा, २००५ अंतर्गत गठित केले जातात.
- राज्याच्या एसडीआरएफमध्ये केंद्र सरकारचे योगदान संपूर्णपणे व्याजासह परतफेड करावयाच्या कर्जाच्या स्वरूपात दिले जाते. वरीलपैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने बरोबर आहे/आहेत?
- फक्त १
- फक्त २
- १ आणि २ दोन्ही
- ना १ ना २
उत्तर पहा
उत्तर: A — एनडीआरएफ आणि एसडीआरएफ हे आपत्ती व्यवस्थापन कायदा, २००५ अंतर्गत गठित केले जातात, त्यामुळे विधान १ बरोबर आहे. राज्याच्या एसडीआरएफमध्ये केंद्राचे योगदान हे अनुदान (ग्रँट) स्वरूपात असते, व्याजासह परतफेड करावयाचे कर्ज नसते, त्यामुळे विधान २ चूक आहे.
Convert this topic into marks
Today's 10-MCQ test · instant analysis · Powered by AdaptIQ