← 15 September 2026's Current Affairs · Society & Sports GS-2 Prelims ★★★☆☆ Mains ★★★☆☆
वाढत्या डोपिंग प्रकरणांमुळे भारताच्या उत्तेजकद्रव्यविरोधी चौकटीची चिकित्सा
बातमीत का?
नाडा भारताचे उत्तेजकद्रव्यविरोधी नियम ठरवते; एक स्वतंत्र प्रयोगशाळा प्रकरण निकाली काढते — २००९ ची विभागणी
भारतीय खेळाडूंमधील डोपिंग प्रकरणांतील वाढीमुळे नाडा (NADA) आणि राष्ट्रीय डोप चाचणी प्रयोगशाळेच्या भूमिकांकडे लक्ष वेधले गेले आहे.
Why it matters: GS-2 core; factual, Prelims-type
What you need to know
2 मिनिटे
भारतीय खेळाडूंमधील डोपिंग प्रकरणांतील वाढीमुळे देशाच्या उत्तेजकद्रव्यविरोधी चौकटीची पुन्हा एकदा चिकित्सा होत आहे.
युवा व्यवहार आणि क्रीडा मंत्रालयाच्या अंतर्गत २००९ मध्ये स्थापन झालेली राष्ट्रीय उत्तेजकद्रव्यविरोधी संस्था (नाडा - NADA) भारतीय क्रीडाक्षेत्रातील उत्तेजकद्रव्यविरोधी नियम, शिक्षण आणि चाचणी यांचे समन्वयन करते, तर राष्ट्रीय डोप चाचणी प्रयोगशाळा (National Dope Testing Laboratory) नमुन्यांचे प्रत्यक्ष विश्लेषण करते.
जागतिक उत्तेजकद्रव्यविरोधी संस्थेद्वारे (वाडा - WADA) प्रशासित जागतिक उत्तेजकद्रव्यविरोधी संहितेवर (World Anti-Doping Code) भारताने स्वाक्षरी केली आहे.
स्रोत: The Hindu · Topper IAS editorial
महत्त्वाची तथ्ये
Remember these
- नाडा (राष्ट्रीय उत्तेजकद्रव्यविरोधी संस्था - NADA) ची स्थापना युवा व्यवहार आणि क्रीडा मंत्रालयाच्या अंतर्गत २००९ मध्ये झाली
- नाडा भारतीय क्रीडाक्षेत्रातील उत्तेजकद्रव्यविरोधी नियम, शिक्षण आणि चाचणी यांचे समन्वयन करते
- राष्ट्रीय डोप चाचणी प्रयोगशाळा (एनडीटीएल - NDTL) खेळाडूंच्या नमुन्यांचे प्रत्यक्ष विश्लेषण करते
- जागतिक उत्तेजकद्रव्यविरोधी संस्थेद्वारे (वाडा - WADA) प्रशासित जागतिक उत्तेजकद्रव्यविरोधी संहितेवर भारताने स्वाक्षरी केली आहे
पूर्व · मुख्य
How the exam will ask it
पूर्व
- नाडाची स्थापना युवा व्यवहार आणि क्रीडा मंत्रालयाच्या अंतर्गत २००९ मध्ये झाली.
- भारतीय क्रीडाक्षेत्रातील उत्तेजकद्रव्यविरोधी नियम, शिक्षण आणि चाचणी यांचे समन्वयन करण्याची जबाबदारी नाडाची आहे.
- राष्ट्रीय डोप चाचणी प्रयोगशाळा खेळाडूंकडून गोळा केलेल्या नमुन्यांचे विश्लेषण करते.
- वाडाद्वारे प्रशासित जागतिक उत्तेजकद्रव्यविरोधी संहितेवर भारताने स्वाक्षरी केली आहे.
मुख्य
जीएस पेपर २ - प्रशासन/क्रीडा प्रशासन: भारतीय खेळाडूंमधील वाढत्या डोपिंग प्रकरणांमुळे नाडा (नियमनिर्मिती, शिक्षण आणि चाचणी समन्वय) आणि राष्ट्रीय डोप चाचणी प्रयोगशाळा (नमुना विश्लेषण) यांच्यातील भूमिका विभागणी उघड होते, दोन्ही संस्था वाडा संहितेप्रती भारताच्या बांधिलकीअंतर्गत कार्य करतात. यामुळे संस्थात्मक क्षमता, खेळाडू शिक्षण आणि आंतरराष्ट्रीय क्रीडाक्षेत्रातील भारताच्या विश्वासार्हतेबाबत प्रश्न उपस्थित होतात. पुढील मार्ग म्हणजे एनडीटीएलची चाचणी क्षमता बळकट करणे, तळागाळातील उत्तेजकद्रव्यविरोधी शिक्षणाचा विस्तार करणे आणि नाडाचे तिच्याद्वारे नियमित केल्या जाणाऱ्या क्रीडा महासंघांपासून स्वातंत्र्य सुनिश्चित करणे यात आहे.
Quick recall
Answer before you reveal
भारतीय क्रीडाक्षेत्रातील डोपिंगविरोधी उपक्रमांचे समन्वयन करण्यासाठी जबाबदार राष्ट्रीय संस्था कोणती आहे?
- राष्ट्रीय डोपिंगविरोधी संस्था (National Anti-Doping Agency, NADA)
- भारतीय क्रीडा प्राधिकरण (Sports Authority of India)
- भारतीय ऑलिम्पिक संघटना (Indian Olympic Association)
- राष्ट्रीय डोप चाचणी प्रयोगशाळा (National Dope Testing Laboratory)
उत्तर पहा
उत्तर: A — राष्ट्रीय डोपिंगविरोधी संस्था (NADA) ची स्थापना २००९ मध्ये युवा व्यवहार आणि क्रीडा मंत्रालयाच्या अंतर्गत करण्यात आली असून ती भारतीय क्रीडाक्षेत्रातील डोपिंगविरोधी नियम आणि चाचणीचे समन्वयन करते, तर नमुना विश्लेषण करणारी राष्ट्रीय डोप चाचणी प्रयोगशाळा ही वेगळी संस्था आहे.
Convert this topic into marks
Today's 10-MCQ test · instant analysis · Powered by AdaptIQ