← 15 September 2026's Current Affairs · Defence GS-3 Prelims ★★★★☆ Mains ★★★★☆
ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸਿੰਦੂਰ ਦੌਰਾਨ IAF ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੀ ਹਵਾ-ਤੋਂ-ਹਵਾ 'ਕਿੱਲ' ਦਰਜ ਕੀਤੀ
ਖ਼ਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ?
314 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਨੂੰ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਨੇ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ: BVR ਸੰਕਲਪ ਜੋ ਹਰ GS3 ਰੱਖਿਆ ਜਵਾਬ ਲਈ ਜਾਣਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ
ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਨੇ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸਿੰਦੂਰ ਦੌਰਾਨ IAF ਨੂੰ 314 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਬਿਓਂਡ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਰੇਂਜ (BVR) ਹਵਾ-ਤੋਂ-ਹਵਾ ਲੜਾਈ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ।
Why it matters: GS-3 core; factual, Prelims-type
What you need to know
2 ਮਿੰਟ
ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਫੌਜ (Indian Air Force, IAF) ਨੂੰ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸਿੰਦੂਰ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਜਹਾਜ਼ ਵਿਰੁੱਧ 314 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਹਵਾ-ਤੋਂ-ਹਵਾ ਲੜਾਈ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੀ ਅਜਿਹੀ 'ਕਿੱਲ' ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਸ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਿਓਂਡ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਰੇਂਜ (Beyond Visual Range, BVR) ਹਵਾ-ਤੋਂ-ਹਵਾ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਾਡਾਰ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਵੱਲ ਸੇਧਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬਿਨਾਂ ਪਾਇਲਟ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਸੰਪਰਕ ਦੀ ਲੋੜ ਦੇ।
ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਆਧੁਨਿਕ ਹਵਾਈ ਲੜਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਦੀ ਹਵਾ-ਤੋਂ-ਹਵਾ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਸਮਰੱਥਾ ਦੀ ਵਧਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਸਰੋਤ: Times of India · Topper IAS editorial
ਮੁੱਖ ਤੱਥ
Remember these
- ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਨੇ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸਿੰਦੂਰ ਦੌਰਾਨ IAF ਨੂੰ 314 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਹਵਾ-ਤੋਂ-ਹਵਾ 'ਕਿੱਲ' ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ
- ਇਸ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਿਓਂਡ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਰੇਂਜ (BVR) ਹਵਾ-ਤੋਂ-ਹਵਾ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ
- BVR ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਰਾਡਾਰ-ਸੇਧਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਪਾਇਲਟ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਸੰਪਰਕ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ
- ਰਿਪੋਰਟ ਇਸ ਨੂੰ IAF ਦੀ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੀ ਅਜਿਹੀ ਹਵਾ-ਤੋਂ-ਹਵਾ ਲੜਾਈ ਦੱਸਦੀ ਹੈ
- ਆਧੁਨਿਕ ਹਵਾਈ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਦੀ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਸਮਰੱਥਾ ਦੀ ਵਧਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀ ਹੈ
ਪ੍ਰੀਲਿਮਜ਼ · ਮੇਨਜ਼
How the exam will ask it
ਪ੍ਰੀਲਿਮਜ਼
- ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸਿੰਦੂਰ ਦੌਰਾਨ IAF ਨੇ ਇੱਕ ਬਿਓਂਡ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਰੇਂਜ (BVR) ਹਵਾ-ਤੋਂ-ਹਵਾ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਲੜਾਈ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
- BVR ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਨੂੰ ਰਾਡਾਰ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਵੱਲ ਸੇਧਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬਿਨਾਂ ਪਾਇਲਟ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਸੰਪਰਕ ਦੀ ਲੋੜ ਦੇ।
- 314 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਇਸ ਲੜਾਈ ਨੂੰ IAF ਦੀ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੀ ਹਵਾ-ਤੋਂ-ਹਵਾ 'ਕਿੱਲ' ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ।
ਮੇਨਜ਼
GS ਪੇਪਰ 3 - ਰੱਖਿਆ/ਸੈਨਿਕ ਤਕਨਾਲੋਜੀ: ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਦੇ ਸ਼ੁੱਧਤਾ-ਸੇਧਿਤ ਹਥਿਆਰਾਂ 'ਤੇ ਵਧਦੀ ਨਿਰਭਰਤਾ ਹਵਾਈ ਯੁੱਧ ਸਿਧਾਂਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਰੱਖਿਆ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਤਮਨਿਰਭਰ ਭਾਰਤ ਤਹਿਤ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਵਿਕਾਸ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਸਤਰ ਲੜੀ) ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਹ ਹਵਾਈ ਦਬਦਬੇ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤਕ ਰੋਕਥਾਮ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅੱਗੇ ਦਾ ਰਸਤਾ BVR ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਖੋਜ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ (R&D) ਵਿੱਚ ਨਿਰੰਤਰ ਨਿਵੇਸ਼ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Quick recall
Answer before you reveal
ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸਿੰਦੂਰ (Operation Sindoor) ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ (Indian Air Force) ਦੀ ਹਵਾ-ਤੋਂ-ਹਵਾ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਦੀ ਅਜਿਹੀ 'ਕਿੱਲ' ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਿਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੀ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ?
- ਸਤ੍ਹਾ-ਤੋਂ-ਹਵਾ ਮਿਜ਼ਾਈਲ (Surface-to-air missile)
- ਟੈਂਕ-ਵਿਰੋਧੀ ਗਾਈਡਿਡ ਮਿਜ਼ਾਈਲ (Anti-tank guided missile)
- ਪਣਡੁੱਬੀ ਤੋਂ ਦਾਗੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲ (Submarine-launched ballistic missile)
- ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਪਰੇ (Beyond Visual Range - BVR) ਹਵਾ-ਤੋਂ-ਹਵਾ ਮਿਜ਼ਾਈਲ
ਜਵਾਬ ਵੇਖੋ
ਜਵਾਬ: D — ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਪਰੇ (Beyond Visual Range - BVR) ਹਵਾ-ਤੋਂ-ਹਵਾ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਪਾਇਲਟ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦੁਸ਼ਮਣ ਜਹਾਜ਼ਾਂ 'ਤੇ ਦਾਗੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਲਈ ਰਾਡਾਰ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ।
Convert this topic into marks
Today's 10-MCQ test · instant analysis · Powered by AdaptIQ