← 15 September 2026's Current Affairs · Defence GS-3 Prelims ★★★★☆ Mains ★★★★☆
ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ LAC ਦੇ ਨਾਲ ਚੀਨੀ ਫ਼ੌਜੀ ਤਾਇਨਾਤੀ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ
ਖ਼ਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ?
2025 ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਨੇ LAC ਦੇ ਨਾਲ ਫ਼ੌਜੀ ਗਿਣਤੀ ਘਟਾਈ: WMCC ਵਿਧੀ ਜੋ ਹਰ ਸਰਹੱਦ-ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਲੋੜੀਂਦੀ ਹੈ
ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ 2025 ਵਿੱਚ LAC (ਲਾਈਨ ਆਫ਼ ਐਕਚੁਅਲ ਕੰਟਰੋਲ) ਦੇ ਨਾਲ ਚੀਨੀ ਫ਼ੌਜੀ ਤਾਇਨਾਤੀ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਜਾਰੀ ਸਰਹੱਦ-ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿਧੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਈ ਹੈ।
Why it matters: GS-3 core; factual, Prelims-type
What you need to know
2 ਮਿੰਟ
ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ (Ministry of Defence) ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ-ਚੀਨ ਸਰਹੱਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਦੀਆਂ ਲਗਾਤਾਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੌਰਾਨ, 2025 ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਨੇ ਅਸਲ ਕੰਟਰੋਲ ਰੇਖਾ (Line of Actual Control - LAC) ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਫ਼ੌਜੀ ਤਾਇਨਾਤੀ ਘਟਾਈ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ 2012 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰੇ ਅਤੇ ਤਾਲਮੇਲ ਲਈ ਕਾਰਜ ਵਿਧੀ (Working Mechanism for Consultation and Coordination - WMCC) ਵਰਗੀਆਂ ਵਿਧੀਆਂ ਰਾਹੀਂ, ਨਾਲ ਹੀ ਸਰਹੱਦੀ ਮਾਮਲੇ ਬਾਰੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ (Special Representatives) ਵਿਚਕਾਰ ਗੱਲਬਾਤ ਰਾਹੀਂ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
2020 ਦੇ ਗਲਵਾਨ (Galwan) ਟਕਰਾਅ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਗੜ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨਾਂ (friction points) 'ਤੇ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਤੇ ਤਣਾਅ-ਘਟਾਉ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਅੱਗੇ ਵਧੀ ਹੈ।
ਸਰੋਤ: Deccan Herald · Topper IAS editorial
ਮੁੱਖ ਤੱਥ
Remember these
- ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ 2025 ਵਿੱਚ LAC ਦੇ ਨਾਲ ਚੀਨੀ ਫ਼ੌਜੀ ਤਾਇਨਾਤੀ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ
- WMCC (ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰੇ ਅਤੇ ਤਾਲਮੇਲ ਲਈ ਕਾਰਜ ਵਿਧੀ) 2012 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ
- ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ (Special Representatives) ਗੱਲਬਾਤ ਭਾਰਤ-ਚੀਨ ਸਰਹੱਦੀ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦੀ ਹੈ
- 2020 ਦੇ ਗਲਵਾਨ ਟਕਰਾਅ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਗੜ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਤੇ ਤਣਾਅ-ਘਟਾਉ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਅੱਗੇ ਵਧੀ ਹੈ
ਪ੍ਰੀਲਿਮਜ਼ · ਮੇਨਜ਼
How the exam will ask it
ਪ੍ਰੀਲਿਮਜ਼
- ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰੇ ਅਤੇ ਤਾਲਮੇਲ ਲਈ ਕਾਰਜ ਵਿਧੀ (WMCC) 2012 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ-ਚੀਨ ਸਰਹੱਦੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
- ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ (Special Representatives) ਵਿਧੀ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤ-ਚੀਨ ਸਰਹੱਦੀ ਮਾਮਲੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ।
- 2020 ਦੇ ਗਲਵਾਨ ਘਾਟੀ ਟਕਰਾਅ ਤੋਂ ਬਾਅਦ LAC ਦੇ ਰਗੜ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਜਾਰੀ ਹੈ।
ਮੇਨਜ਼
GS ਪੇਪਰ 3 (ਰੱਖਿਆ/ਸਰਹੱਦ ਪ੍ਰਬੰਧਨ) ਅਤੇ GS ਪੇਪਰ 2 (ਭਾਰਤ-ਚੀਨ ਦੁਵੱਲੇ ਸੰਬੰਧ): ਘਟੀ ਹੋਈ ਫ਼ੌਜੀ ਤਾਇਨਾਤੀ WMCC ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਰਗੀਆਂ ਵਿਧੀਆਂ ਤਹਿਤ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਹੋ ਰਹੀ ਤਰੱਕੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਅਣਸੁਲਝੇ ਸਰਹੱਦੀ ਵਿਵਾਦ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ; ਅੱਗੇ ਦਾ ਰਾਹ LAC ਦੇ ਨਾਲ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਅਤੇ ਫ਼ੌਜੀ ਤਿਆਰੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਵਿਸ਼ਵਾਸ-ਨਿਰਮਾਣ ਉਪਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਸਥਾਗਤ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਹੈ।
Quick recall
Answer before you reveal
2012 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ-ਚੀਨ ਸਰਹੱਦੀ ਮਾਮਲਿਆਂ 'ਤੇ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਅਤੇ ਤਾਲਮੇਲ ਲਈ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵੱਲੋਂ ਕਿਹੜਾ ਵਿਧੀ (mechanism) ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ?
- ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਅਤੇ ਤਾਲਮੇਲ ਲਈ ਕਾਰਜ ਵਿਧੀ (Working Mechanism for Consultation and Coordination - WMCC)
- ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਵਾਰਤਾ (Special Representatives Talks)
- ਵਾਸਤਵਿਕ ਕੰਟਰੋਲ ਰੇਖਾ ਕਮਿਸ਼ਨ (Line of Actual Control Commission)
- ਸੰਯੁਕਤ ਕਾਰਜ ਸਮੂਹ (Joint Working Group)
ਜਵਾਬ ਵੇਖੋ
ਜਵਾਬ: A — ਭਾਰਤ-ਚੀਨ ਸਰਹੱਦੀ ਮਾਮਲਿਆਂ 'ਤੇ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਅਤੇ ਤਾਲਮੇਲ ਲਈ ਕਾਰਜ ਵਿਧੀ (WMCC) 2012 ਵਿੱਚ ਸਰਹੱਦੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਸਰਹੱਦੀ ਸਵਾਲ 'ਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਸੰਵਾਦ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
Convert this topic into marks
Today's 10-MCQ test · instant analysis · Powered by AdaptIQ