← 17 September 2026's Current Affairs · Economy GS-3 Prelims ★★★★★ Mains ★★★★★
अमेरिकेच्या फेडरल रिझर्व्हकडून प्रमुख व्याजदरात वाढ
बातमीत का?
फेडने ट्रम्प यांना झुगारून व्याजदर वाढवला — GS3 च्या रुपयासंबंधी प्रत्येक उत्तराला जोडणारा हा एक दुवा
महागाई नियंत्रणात आणण्यासाठी अमेरिकेच्या फेडरल रिझर्व्हने (US Federal Reserve) आपला प्रमुख व्याजदर वाढवला असून, यामुळे भारतीय रुपयावर दबाव येऊ शकतो आणि रिझर्व्ह बँकेच्या (RBI) पतधोरणावर त्याचा परिणाम होऊ शकतो.
Why it matters: asked in UPSC 2022; GS-3 core; factual, Prelims-type
What you need to know
2 मिनिटे
राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प यांनी व्याजदर कपातीसाठी दबाव आणूनही, अमेरिकेच्या फेडरल रिझर्व्हने महागाई 'अति उच्च' असल्याचे नमूद करत ती रोखण्यासाठी आपला मूळ व्याजदर वाढवला.
अमेरिकेतील उच्च व्याजदरामुळे परदेशी पोर्टफोलिओ भांडवल अमेरिकी मालमत्तांकडे आकर्षित होऊ शकते, ज्यामुळे भारतीय रुपयावर दबाव येतो आणि भारतीय रिझर्व्ह बँकेला (Reserve Bank of India) स्वतःच्या पतधोरणाच्या भूमिकेचा फेरविचार करावा लागतो.
फेडरल रिझर्व्ह ही अमेरिकेची मध्यवर्ती बँक असून, तिच्या व्याजदर निर्णयांचे भांडवल प्रवाह आणि चलन बाजारांवर होणारे परिणाम जगभर बारकाईने पाहिले जातात.
भारतीय निर्यातदार आणि आयातदार डॉलर-रुपया विनिमय दरावर बारीक लक्ष ठेवतात, कारण त्याचा परिणाम निर्यात उत्पन्न आणि आयात खर्च या दोन्हींवर होतो.
स्रोत: Indian Express · Topper IAS editorial
महत्त्वाची तथ्ये
Remember these
- अमेरिकेच्या फेडरल रिझर्व्हने 'अति उच्च' समजल्या गेलेल्या महागाईचा सामना करण्यासाठी आपला मूळ व्याजदर वाढवला
- दरवाढीपूर्वी राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प यांनी फेडवर व्याजदर कपातीसाठी दबाव आणला होता
- अमेरिकेतील उच्च व्याजदरामुळे परदेशी पोर्टफोलिओ भांडवल अमेरिकी मालमत्तांकडे आकर्षित होऊन रुपयावर दबाव येऊ शकतो
- फेडच्या व्याजदर बदलांना प्रतिसाद म्हणून RBI स्वतःच्या पतधोरणाच्या भूमिकेचा विचार करते
- डॉलर-रुपया विनिमय दरातील बदलांचा परिणाम भारताच्या निर्यात उत्पन्नावर आणि आयात खर्चावर होतो
पूर्व · मुख्य
How the exam will ask it
पूर्व
- फेडरल रिझर्व्ह ही अमेरिकेची मध्यवर्ती बँक आहे
- अमेरिकेच्या फेडच्या मूळ व्याजदरातील वाढ भारतासारख्या उदयोन्मुख बाजारपेठांमधून परदेशी पोर्टफोलिओ भांडवल दूर खेचू शकते
- रुपयाच्या तुलनेत डॉलर मजबूत झाल्यास कच्च्या तेलासह भारताचा आयात खर्च वाढतो
मुख्य
GS पेपर 3 - भारतीय अर्थव्यवस्था: अमेरिकेच्या फेडरल रिझर्व्हच्या व्याजदर वाढीमुळे भांडवल बाहेर जाणे आणि रुपयाचे अवमूल्यन होऊ शकते, ज्यामुळे RBI ला महागाई नियंत्रण आणि चलन स्थिरता यांच्यात समतोल साधण्यासाठी स्वतःच्या पतधोरणाच्या भूमिकेत फेरबदल करावा लागतो. परकीय चलन साठा बळकट करणे आणि अस्थिर पोर्टफोलिओ प्रवाहांवरील अवलंबित्व कमी करणे हाच पुढील मार्ग आहे.
PYQ connection
A question UPSC has already asked on this
With reference to the Indian economy, consider the following statements:
- If the inflation is too high Reserve Bank of India (RBI) is likely to buy government securities.
- If the rupee is rapidly depreciating RBI is likely to sell dollars in the market.
- If interest rates in the USA or European Union were to fall that is likely to induce RBI to buy dollars.
Which of the statements given above are correct?
- 1 and 2 only
- 2 and 3 only
- 1 and 3 only
- 1, 2 and 3
उत्तर पहा
उत्तर: B
Why this matters: today's issue is directly connected to a concept UPSC has already tested. Read the story with this question in mind.
Practise this PYQ →Quick recall
Answer before you reveal
पाकिस्तान-चीन सीमा आयोगाला भारताचा आक्षेप पाकिस्तानच्या कोणत्या केंद्रशासित प्रदेशावरील कब्जाशी संबंधित आहे?
- जम्मू आणि काश्मीर
- लडाख
- जम्मू आणि काश्मीर तसेच लडाख दोन्ही
- अरुणाचल प्रदेश
उत्तर पहा
उत्तर: C — पाकिस्तान जम्मू आणि काश्मीर तसेच लडाख या दोन्ही प्रदेशांच्या काही भागांवर बेकायदेशीरपणे कब्जा करून असल्याचे भारताचे म्हणणे आहे, याची पाळेमुळे १९६३ च्या चीन-पाकिस्तान सीमा करारात आहेत, ज्याअंतर्गत शक्सगाम खोरे चीनला देण्यात आले होते.
Convert this topic into marks
Today's 10-MCQ test · instant analysis · Powered by AdaptIQ