← 17 September 2026's Current Affairs · Defence GS-3 Prelims ★★★★☆ Mains ★★★★☆
पाकिस्तान नौदलाच्या जहाजाची अरबी समुद्रात भारतीय युद्धनौकेशी टक्कर
बातमीत का?
जहाजांची टक्कर, बोलावलेला राजदूत: १९९१ च्या भारत-पाकिस्तान कराराचे GS3 प्रश्न कायम चर्चेत
अरबी समुद्रात पाकिस्तान नौदलाच्या (Pakistan Navy) जहाजाची भारतीय युद्धनौकेशी टक्कर झाली, ज्यामुळे राजनैतिक निषेध नोंदवला गेला आणि भारत-पाकिस्तान यांच्यातील पूर्वीच्या नौदल घटनांच्या आठवणी पुन्हा जाग्या झाल्या.
Why it matters: GS-3 core; factual, Prelims-type
What you need to know
2 मिनिटे
अरबी समुद्रात पाकिस्तान नौदलाच्या एका जहाजाची भारतीय युद्धनौकेशी टक्कर झाली.
भारताने नवी दिल्लीत पाकिस्तानी राजदूताला बोलावून घेतल्यानंतर पाकिस्तानने याबाबत निषेध नोंदवला.
या घटनेमुळे २०१० आणि २०११ मधील भारत-पाकिस्तान यांच्यातील पूर्वीच्या नौदल संघर्षांच्या आठवणी पुन्हा जाग्या झाल्या आणि हवाई हद्दीचे उल्लंघन व लष्करी विमानांच्या ओव्हर-फ्लाइट्स रोखण्यासंदर्भात दोन्ही देशांमध्ये १९९१ साली झालेल्या द्विपक्षीय करारावर (bilateral agreement) प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले.
अशा घटना हाताळण्यासाठी आणि परिस्थिती चिघळू नये यासाठी भारत आणि पाकिस्तान यांच्या लष्करी कारवाया महासंचालकांमध्ये (Directors General of Military Operations - DGMO) हॉटलाइन कार्यरत आहे.
दोन्ही देशांची नौदले अरबी समुद्रात कार्यरत असतात, जो व्यापारी जहाजवाहतूक आणि नौदल गस्तीसाठी वर्दळीचा सागरी मार्ग आहे.
स्रोत: The Hindu · Topper IAS editorial
महत्त्वाची तथ्ये
Remember these
- अरबी समुद्रात पाकिस्तान नौदलाच्या जहाजाची भारतीय युद्धनौकेशी टक्कर झाली
- भारताने नवी दिल्लीत पाकिस्तानी राजदूताला बोलावून घेतल्यानंतर पाकिस्तानने निषेध नोंदवला
- या घटनेमुळे २०१० आणि २०११ मधील भारत-पाकिस्तान नौदल संघर्षांच्या आठवणी पुन्हा जाग्या झाल्या
- हवाई हद्दीचे उल्लंघन व लष्करी ओव्हर-फ्लाइट्स रोखण्यासंदर्भातील १९९१ च्या द्विपक्षीय कराराबाबत प्रश्न उपस्थित झाले
- अशा घटना हाताळण्यासाठी आणि तणाव वाढू नये यासाठी भारत-पाकिस्तान DGMO हॉटलाइनचा वापर करतात
पूर्व · मुख्य
How the exam will ask it
पूर्व
- १९९१ चा भारत-पाकिस्तान करार हवाई हद्दीचे उल्लंघन रोखणे आणि लष्करी विमानांना ओव्हर-फ्लाइट्स व लँडिंगची परवानगी देण्याशी संबंधित आहे.
- भारत आणि पाकिस्तानच्या लष्करी कारवाया महासंचालकांमध्ये (DGMOs) हॉटलाइन अस्तित्वात आहे.
- राजनैतिक शिष्टाचारानुसार एखादे राष्ट्र औपचारिक निषेध नोंदवण्यासाठी दुसऱ्या देशाच्या राजदूताला बोलावू शकते.
- अरबी समुद्र हा भारत आणि पाकिस्तान यांच्या व्यापारी जहाजवाहतूक तसेच नौदल गस्तीसाठी महत्त्वाचा सागरी मार्ग आहे.
मुख्य
GS पेपर ३ (अंतर्गत सुरक्षा/संरक्षण) आणि GS पेपर २ (भारत-पाकिस्तान द्विपक्षीय संबंध) अंतर्गत, अशा नौदल घटना १९९१ चा करार आणि DGMO हॉटलाइन यांसारख्या विद्यमान विश्वासवर्धक उपाययोजनांची (confidence-building measures) नाजूकता अधोरेखित करतात. २०१०-११ पासून अशाच घटनांची पुनरावृत्ती होत असल्याने दोन्ही नौदलांमधील रिअल-टाइम सागरी संवाद प्रोटोकॉलमधील त्रुटी समोर येतात. यावर उपाय म्हणजे समर्पित नौदल हॉटलाइन अधिक बळकट करणे आणि विद्यमान द्विपक्षीय करारांचा आढावा घेऊन त्यामध्ये केवळ हवाई नव्हे तर सागरी चकमकींचाही स्पष्टपणे समावेश करणे.
Quick recall
Answer before you reveal
'अति उच्च' महागाईचा सामना करण्यासाठी कोणत्या संस्थेने आपला मूळ व्याजदर वाढवला, ज्यामुळे भारतातील भांडवल प्रवाहावर परिणाम होऊ शकतो?
- युरोपियन सेंट्रल बँक
- अमेरिकेची फेडरल रिझर्व्ह
- बँक ऑफ इंग्लंड
- आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी
उत्तर पहा
उत्तर: B — अमेरिकेची मध्यवर्ती बँक असलेल्या फेडरल रिझर्व्हने महागाई नियंत्रित करण्यासाठी आपला प्रमुख व्याजदर वाढवला; अमेरिकेतील उच्च व्याजदर भारतासारख्या उदयोन्मुख बाजारपेठांमधून भांडवल दूर खेचू शकतात, ज्यामुळे रुपयावर परिणाम होतो.
Convert this topic into marks
Today's 10-MCQ test · instant analysis · Powered by AdaptIQ