← 17 September 2026's Current Affairs · Gen. Awareness GS-3 Prelims ★★★☆☆ Mains ★★★★☆
अमेरिकेच्या वार्षिक अमली पदार्थ पारगमन निर्धारणात (Drug Transit Determination) नामांकित देशांमध्ये भारताचा समावेश
बातमीत का?
अमेरिकेच्या अमली पदार्थ यादीत पुन्हा भारताचे नाव: नार्को-दहशतवादावरील प्रत्येक GS3 उत्तरासाठी आवश्यक असणारा INCSR संदर्भ
अमेरिकेने पुढील आर्थिक वर्षासाठी प्रमुख अमली पदार्थ पारगमन किंवा उत्पादक देशांच्या वार्षिक यादीत भारत, चीन आणि पाकिस्तान यांचा समावेश केला आहे.
Why it matters: GS-3 core; one-line fact, Prelims General Awareness
What you need to know
2 मिनिटे
अमेरिकेच्या सरकारने प्रमुख अमली पदार्थ पारगमन मार्ग (major drug transit routes) किंवा बेकायदेशीर अमली पदार्थांचे प्रमुख उत्पादक मानले जाणारे देश ओळखणारी वार्षिक यादी जाहीर केली असून, पुढील आर्थिक वर्षासाठी भारत, चीन आणि पाकिस्तान यांच्यासह इतर देशांचा त्यात समावेश करण्यात आला आहे.
ही यादी अमेरिकेच्या अमली पदार्थ नियंत्रण कायद्यांतर्गत (US narcotics-control law) केल्या जाणाऱ्या वार्षिक राष्ट्राध्यक्षीय निर्धारणातून (presidential determination) तयार होते आणि अमेरिकेच्या परराष्ट्र खात्याच्या (State Department) आंतरराष्ट्रीय अमली पदार्थ नियंत्रण रणनीती अहवालावर (International Narcotics Control Strategy Report, INCSR) आधारित असते.
एखादा देश अमली पदार्थांचा स्रोत किंवा पारगमन बिंदू म्हणून, किंवा कृत्रिम (सिंथेटिक) अमली पदार्थ तयार करण्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या पूर्वगामी रसायनांचा (precursor chemicals) पुरवठादार म्हणून या यादीत येऊ शकतो, यातून संबंधित सरकारचा त्यात सहभाग असल्याचे सूचित होत नाही.
या यादीत नाव येणे आणि प्रमाणीकरण नाकारले जाणे (denial of certification) या दोन वेगळ्या बाबी आहेत; प्रमाणीकरणाचा परिणाम अमेरिकेच्या मदतीसंबंधी निर्णयांवर होतो.
पूर्व परीक्षेसाठी (Prelims), उमेदवारांनी प्रमुख देशांची यादी (majors list) आणि प्रमाणीकरण यांच्यातील फरक, तसेच अमेरिकेच्या परराष्ट्र खात्याच्या अमली पदार्थ अहवालाची भूमिका माहीत असणे आवश्यक आहे.
मुख्य परीक्षेसाठी (Mains), हा विषय नार्को-दहशतवाद (narco-terrorism), पूर्वगामी रासायनिक नियमन आणि भारताचे अमली पदार्थविरोधी अमेरिकेसोबतचे सहकार्य या GS पेपर ३ मधील मुद्द्यांशी, तसेच द्विपक्षीय संबंधांच्या GS पेपर २ मधील पैलूंशी जोडलेला आहे.
स्रोत: The Hindu · Topper IAS editorial
महत्त्वाची तथ्ये
Remember these
- अमेरिका पुढील आर्थिक वर्षासाठी प्रमुख अमली पदार्थ पारगमन किंवा उत्पादक देशांची वार्षिक यादी जाहीर करते
- यंदा नामांकित देशांमध्ये भारत, चीन आणि पाकिस्तान यांचा समावेश आहे
- ही यादी अमेरिकेच्या अमली पदार्थ नियंत्रण कायद्यांतर्गत होणाऱ्या वार्षिक राष्ट्राध्यक्षीय निर्धारणानुसार तयार होते
- ती अमेरिकेच्या परराष्ट्र खात्याच्या आंतरराष्ट्रीय अमली पदार्थ नियंत्रण रणनीती अहवालावर (INCSR) आधारित असते
- देशांना स्रोत/पारगमन बिंदू किंवा पूर्वगामी रसायनांचे पुरवठादार म्हणून सूचीबद्ध केले जाऊ शकते, यातून सरकारचा सहभाग सूचित होत नाही
पूर्व · मुख्य
How the exam will ask it
पूर्व
- प्रमुख देशांची यादी अमेरिकेच्या अमली पदार्थ नियंत्रणासंबंधी राष्ट्राध्यक्षीय निर्धारणाअंतर्गत दरवर्षी जाहीर केली जाते.
- यादीत नाव येणे आणि प्रमाणीकरण नाकारले जाणे या वेगळ्या बाबी आहेत; प्रमाणीकरणाचा परिणाम अमेरिकेच्या मदतीसंबंधी निर्णयांवर होतो.
- अमेरिकेच्या परराष्ट्र खात्याकडून प्रकाशित होणारा INCSR अहवाल या निर्धारणाला आधार पुरवतो.
- एखादा देश केवळ तयार अमली पदार्थांसाठीच नव्हे, तर कृत्रिम अमली पदार्थांसाठी वापरल्या जाणाऱ्या पूर्वगामी रसायनांसाठीही सूचीबद्ध केला जाऊ शकतो.
मुख्य
GS पेपर ३ अंतर्गत, हा मुद्दा नार्को-दहशतवाद आणि कृत्रिम अमली पदार्थ निर्मितीत वापरल्या जाणाऱ्या पूर्वगामी रसायनांच्या नियमनाशी जोडलेला आहे, जे भारतासाठी अंतर्गत सुरक्षेच्या दृष्टीने महत्त्वाचे मुद्दे आहेत. GS पेपर २ अंतर्गत, यातून भारत-अमेरिका द्विपक्षीय संबंधांना स्पर्श होतो, कारण प्रमुख देशांची यादी अमेरिकेच्या मदतीवर परिणाम करणाऱ्या प्रमाणीकरण निर्णयांपासून वेगळी आहे. पुढील मार्ग म्हणजे भारताच्या पूर्वगामी रासायनिक देखरेख यंत्रणेचे बळकटीकरण आणि अमेरिकेसोबतच्या अमली पदार्थविरोधी सहकार्याचा विस्तार.
Quick recall
Answer before you reveal
अमेरिकेच्या 'प्रमुख अमली पदार्थ पारगमन/उत्पादक देश' यादीबाबत खालीलपैकी कोणते विधान योग्य आहे?
- ही यादी अमेरिकेच्या परराष्ट्र खात्याच्या INCSR अहवालावर आधारित वार्षिक राष्ट्राध्यक्षीय निर्धारणाद्वारे जाहीर केली जाते
- यादीत नाव येणे म्हणजे आपोआप अमेरिकेकडून प्रमाणीकरण नाकारले जाणे होय
- केवळ तयार अमली पदार्थांचे उत्पादन करणाऱ्या देशांचाच यात समावेश केला जातो
- यादीत नाव येणे म्हणजे संबंधित सरकार अमली पदार्थ तस्करीत सामील असल्याचे अधिकृतपणे जाहीर करणे होय
उत्तर पहा
उत्तर: A — यादी अमेरिकेच्या अमली पदार्थ नियंत्रण कायद्यांतर्गत होणाऱ्या वार्षिक राष्ट्राध्यक्षीय निर्धारणातून तयार होते आणि परराष्ट्र खात्याच्या INCSR अहवालावर आधारित असते. यादीत नाव येणे आणि प्रमाणीकरण नाकारले जाणे या वेगळ्या बाबी आहेत (पर्याय B चुकीचा), देश पूर्वगामी रसायनांसाठीही सूचीबद्ध होऊ शकतो (पर्याय C चुकीचा), आणि नामांकन सरकारच्या सहभागाचे सूचक नाही (पर्याय D चुकीचा).
Convert this topic into marks
Today's 10-MCQ test · instant analysis · Powered by AdaptIQ