← 14 September 2026's Current Affairs · Environment GS-3 Prelims ★★★★☆ Mains ★★★★☆
कैदेत प्रजनन कार्यक्रमामुळे आसाममधील पिग्मी हॉगची लोकसंख्या पुन्हा वाढली
बातमीत का?
Pygmy Hog Conservation Programme: कैदेत प्रजनन (captive breeding) कार्यक्रमाने आसाममधील जगातील सर्वात लहान जंगली डुक्कर प्रजातीची लोकसंख्या कशी पुन्हा उभारली
कैदेत प्रजनन (captive-breeding) कार्यक्रमामुळे आसाममधील संकटग्रस्त पिग्मी हॉग (pygmy hog) प्रजातीची लोकसंख्या मूठभर व्यक्तींपासून जवळपास २०० पर्यंत वाढली आहे.
Why it matters: GS-3 core; factual, Prelims-type
What you need to know
2 मिनिटे
जगातील सर्वात लहान जंगली डुक्कर प्रजाती असलेल्या पिग्मी हॉगची आसाममधील लोकसंख्या १९९० च्या दशकाच्या मध्यात मूठभर व्यक्तींवरून आज जवळपास २०० पर्यंत वाढली आहे.
राज्यातील उंच गवताळ प्रदेश (tall-grassland) अधिवासांमध्ये संवर्धन भागीदारांसोबत राबवलेल्या कैदेत प्रजनन आणि सोडण्याच्या (captive-breeding and release) कार्यक्रमामुळे ही पुनर्प्राप्ती शक्य झाली आहे.
पिग्मी हॉगला आययूसीएन रेड लिस्टवर (IUCN Red List) संकटग्रस्त (Endangered) म्हणून सूचीबद्ध करण्यात आले असून तो केवळ आसाममधील काही गवताळ प्रदेशांच्या तुकड्यांमध्येच अस्तित्वात आहे.
स्रोत: Topper IAS editorial (PIB / The Hindu / Indian Express)
महत्त्वाची तथ्ये
Remember these
- आसाममधील पिग्मी हॉगची लोकसंख्या १९९० च्या दशकाच्या मध्यातील मूठभर व्यक्तींवरून आज जवळपास २०० पर्यंत वाढली आहे
- पिग्मी हॉग ही जगातील सर्वात लहान जंगली डुक्कर प्रजाती आहे
- आययूसीएन रेड लिस्टवर तो संकटग्रस्त (Endangered) म्हणून सूचीबद्ध आहे
- तो केवळ आसाममधील काही उंच गवताळ प्रदेशांच्या तुकड्यांमध्येच अस्तित्वात आहे
- संवर्धन भागीदारांसोबतच्या कैदेत प्रजनन आणि सोडण्याच्या कार्यक्रमामुळे ही पुनर्प्राप्ती शक्य झाली
पूर्व · मुख्य
How the exam will ask it
पूर्व
- पिग्मी हॉग ही जगातील सर्वात लहान जंगली डुक्कर प्रजाती आहे.
- आययूसीएन रेड लिस्टवर तो संकटग्रस्त (Endangered) म्हणून सूचीबद्ध आहे.
- त्याचा नैसर्गिक अधिवास आसाममधील उंच गवताळ प्रदेशांच्या (टेराई) तुकड्यांपुरताच मर्यादित आहे.
- कैदेत प्रजनन आणि सोडण्याच्या कार्यक्रमामुळे त्याची लोकसंख्या १९९० च्या दशकाच्या मध्यातील मूठभर व्यक्तींवरून जवळपास २०० पर्यंत वाढली आहे.
मुख्य
जीएस पेपर ३ (पर्यावरण/वन्यजीव संवर्धन): हा मुद्दा आसाममधील संकुचित होत जाणाऱ्या उंच गवताळ प्रदेश परिसंस्थांपुरत्या मर्यादित असलेल्या अधिवास-विशिष्ट प्रजातीच्या जवळपास-नामशेष होण्याशी संबंधित आहे; याला प्रतिसाद म्हणून संवर्धन भागीदारांसोबत राबवलेल्या एक्स-सिटू (ex-situ) कैदेत प्रजनन आणि सोडण्याच्या कार्यक्रमाने जंगली लोकसंख्या जवळपास २०० पर्यंत पुन्हा उभारली आहे. यातून प्रजाती-विशिष्ट पुनर्प्राप्ती कार्यक्रमांचे मूल्य दिसून येते, पण त्याचबरोबर पुन्हा सोडलेली लोकसंख्या दीर्घकाळ टिकून राहावी यासाठी उंच गवताळ प्रदेश अधिवासाचेच संरक्षण आणि विस्तार करण्याची सखोल गरजही अधोरेखित होते.
Quick recall
Answer before you reveal
कैदेत प्रजनन कार्यक्रमामुळे आसाममधील ज्याची लोकसंख्या पुन्हा वाढली आहे, तो पिग्मी हॉग नैसर्गिकरित्या कोणत्या प्रकारच्या अधिवासात आढळतो?
- खारफुटीची जंगले (Mangrove forests)
- उंचावरील थंड वाळवंटे (High-altitude cold deserts)
- प्रवाळ खडक परिसंस्था (Coral reef ecosystems)
- उंच गवताळ प्रदेश (टेराई) अधिवास (Tall-grassland (terai) habitats)
उत्तर पहा
उत्तर: D — जगातील सर्वात लहान जंगली डुक्कर प्रजाती असलेला पिग्मी हॉग केवळ आसाममधील काही उंच गवताळ प्रदेशांच्या तुकड्यांमध्येच अस्तित्वात आहे आणि आययूसीएन रेड लिस्टवर संकटग्रस्त (Endangered) म्हणून सूचीबद्ध आहे.
Convert this topic into marks
Today's 10-MCQ test · instant analysis · Powered by AdaptIQ