← 15 September 2026's Current Affairs · Economy GS-3 Prelims ★★★★★ Mains ★★★★★
చిన్న మొత్తాల UPI చెల్లింపులపై బ్యాంకు రుసుములను నిషేధించిన ప్రభుత్వం
వార్తల్లో ఎందుకు?
రూ. 2,000 వరకు UPI చెల్లింపులు ఉచితమే: GS3 పరీక్షించే NPCI-RBI నిర్మాణం
రూ. 2,000 వరకు UPI లావాదేవీలపై ఛార్జీలు వసూలు చేయకుండా బ్యాంకులను ప్రభుత్వం నిషేధించింది, తద్వారా చిన్న మొత్తాల డిజిటల్ చెల్లింపులు ఉచితంగానే కొనసాగుతాయి.
Why it matters: asked in UPSC 2017; GS-3 core; factual, Prelims-type
What you need to know
2 నిమి
రూ.
2,000 వరకు జరిగే UPI లావాదేవీలపై ఎలాంటి ఛార్జీలు విధించరాదని ప్రభుత్వం ఆదేశించింది.
వినియోగదారులకు చిన్న మొత్తాల డిజిటల్ చెల్లింపులను ఉచితంగా అందుబాటులో ఉంచడమే దీని లక్ష్యం.
యూనిఫైడ్ పేమెంట్స్ ఇంటర్‌ఫేస్ (UPI - Unified Payments Interface)ను నేషనల్ పేమెంట్స్ కార్పొరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా (NPCI - National Payments Corporation of India) నిర్వహిస్తోంది.
ఇది భారతీయ రిజర్వ్ బ్యాంక్ (RBI) మరియు ఇండియన్ బ్యాంక్స్ అసోసియేషన్ మార్గదర్శకత్వంలో ఏర్పాటైన లాభాపేక్ష లేని గొడుగు సంస్థ (not-for-profit umbrella organisation).
ఇటీవలి సంవత్సరాల్లో భారతదేశంలో డిజిటల్ రిటైల్ చెల్లింపుల్లో UPI ప్రధాన విధానంగా మారింది.
మూలాలు: Deccan Herald · Topper IAS editorial
ముఖ్య వాస్తవాలు
Remember these
- రూ. 2,000 వరకు UPI లావాదేవీలపై ఛార్జీలు వసూలు చేయకుండా బ్యాంకులను ప్రభుత్వం నిషేధించింది
- యూనిఫైడ్ పేమెంట్స్ ఇంటర్‌ఫేస్ (UPI)ను NPCI నిర్వహిస్తోంది
- NPCI అంటే నేషనల్ పేమెంట్స్ కార్పొరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా, ఇది లాభాపేక్ష లేని గొడుగు సంస్థ
- NPCIను RBI మరియు ఇండియన్ బ్యాంక్స్ అసోసియేషన్ మార్గదర్శకత్వంలో ఏర్పాటు చేశారు
- భారతదేశంలో డిజిటల్ రిటైల్ చెల్లింపుల్లో UPI ఇప్పుడు ప్రధాన విధానంగా ఉంది
ప్రిలిమ్స్ · మెయిన్స్
How the exam will ask it
ప్రిలిమ్స్
- నేషనల్ పేమెంట్స్ కార్పొరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా (NPCI) యూనిఫైడ్ పేమెంట్స్ ఇంటర్‌ఫేస్ (UPI)ను నిర్వహిస్తుంది.
- NPCIను భారతీయ రిజర్వ్ బ్యాంక్ (RBI) మరియు ఇండియన్ బ్యాంక్స్ అసోసియేషన్ మార్గదర్శకత్వంలో ఏర్పాటు చేశారు.
- రూ. 2,000 వరకు UPI లావాదేవీలపై ఎలాంటి ఛార్జీలు విధించరాదని ప్రభుత్వం ఆదేశించింది.
మెయిన్స్
GS పేపర్ 3 - భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ: చిన్న మొత్తాల డిజిటల్ చెల్లింపులపై లావాదేవీ ఛార్జీలు విధిస్తే ఆర్థిక చేరిక (financial inclusion) మరియు నగదు నుంచి డిజిటల్‌కు మారే ప్రక్రియకు ఆటంకం కలుగుతుంది. అందుకే రూ. 2,000 వరకు UPI లావాదేవీలపై సున్నా-ఛార్జీ ఆదేశం చిన్న మొత్తాల డిజిటల్ చెల్లింపులను వినియోగదారులకు ఉచితంగా ఉంచుతుంది. దీనితో బ్యాంకులు మరియు చెల్లింపు సేవా సంస్థలు MDR (merchant discount rate) లేకుండా తమ ఖర్చులను ఎలా రాబట్టుకుంటాయనే ప్రశ్న పదేపదే తలెత్తుతుంది, ఇది UPI యొక్క సున్నా-MDR విధానాన్ని నిలకడగా కొనసాగించేందుకు ఒక సుస్థిర ప్రోత్సాహక యంత్రాంగం అవసరాన్ని సూచిస్తుంది.
PYQ connection
A question UPSC has already asked on this
Consider the following statements:
- National Payments Corporation of India (NPCI) helps in promoting the financial inclusion in the country.
- NPCI has launched RuPay, a card payment scheme.
Which of the statements given above is/are correct?
- 1 only
- 2 only
- Both 1 and 2
- Neither 1 nor 2
సమాధానం చూడండి
సమాధానం: C
Why this matters: today's issue is directly connected to a concept UPSC has already tested. Read the story with this question in mind.
Practise this PYQ →Quick recall
Answer before you reveal
రూ. 2,000 వరకు UPI చెల్లింపులపై ఛార్జీలను రద్దు చేయాలన్న ఇటీవలి నిర్ణయం ఏ సంస్థ నిర్వహించే చెల్లింపు వ్యవస్థకు సంబంధించినది?
- రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా
- సెక్యూరిటీస్ అండ్ ఎక్స్ఛేంజ్ బోర్డ్ ఆఫ్ ఇండియా
- నేషనల్ పేమెంట్స్ కార్పొరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా
- ఇన్సూరెన్స్ రెగ్యులేటరీ అండ్ డెవలప్‌మెంట్ అథారిటీ ఆఫ్ ఇండియా
సమాధానం చూడండి
సమాధానం: C — యూనిఫైడ్ పేమెంట్స్ ఇంటర్‌ఫేస్ (UPI - Unified Payments Interface) ను నేషనల్ పేమెంట్స్ కార్పొరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా (NPCI - National Payments Corporation of India) నిర్వహిస్తుంది. ఇది RBI మరియు ఇండియన్ బ్యాంక్స్ అసోసియేషన్ మార్గదర్శకత్వంలో ఏర్పాటైన లాభాపేక్ష లేని సంస్థ.
Convert this topic into marks
Today's 10-MCQ test · instant analysis · Powered by AdaptIQ