← 18 September 2026's Current Affairs · Polity GA Prelims ★★★★☆ Mains ★★★☆☆
ਲੋਕ ਲੇਖਾ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਯਾਤਰੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕਮੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਰੇਲਵੇ ਦੀ ਖਿਚਾਈ ਕੀਤੀ
ਖ਼ਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ?
ਰੇਲਵੇ ਫਿਰ ਯਾਤਰੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਫੇਲ੍ਹ — ਹਰ ਪੌਲਿਟੀ ਜਵਾਬ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ CAG-PAC ਨਿਗਰਾਨੀ ਲੜੀ
ਸੰਸਦ ਦੀ ਲੋਕ ਲੇਖਾ ਕਮੇਟੀ (Public Accounts Committee) ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦਿੱਤੇ ਭਰੋਸਿਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਯਾਤਰੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਬਣੀਆਂ ਕਮੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਰੇਲਵੇ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ।
Why it matters: factual, Prelims-type
What you need to know
2 ਮਿੰਟ
ਸੰਸਦ ਦੀ ਲੋਕ ਲੇਖਾ ਕਮੇਟੀ (Public Accounts Committee - PAC) ਨੇ ਸੁਧਾਰ ਦੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਭਰੋਸਿਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਯਾਤਰੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਕਮੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਰੇਲਵੇ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਖਿਚਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ।
PAC ਕੰਪਟਰੋਲਰ ਅਤੇ ਆਡੀਟਰ ਜਨਰਲ (Comptroller and Auditor General - CAG) ਦੀਆਂ ਜਨਤਕ ਖਰਚੇ ਸਬੰਧੀ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਸਦ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਵਿੱਤੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਮੇਟੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਇਸ ਦੀਆਂ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਾਂ ਬੰਧਨਕਾਰੀ (binding) ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਪਰ ਮੰਤਰਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਜਵਾਬਦੇਹ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੰਸਥਾਗਤ ਮਹੱਤਵ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸਰੋਤ: Topper IAS editorial (PIB / The Hindu / Indian Express)
ਮੁੱਖ ਤੱਥ
Remember these
- ਲੋਕ ਲੇਖਾ ਕਮੇਟੀ (PAC) ਜਨਤਕ ਖਰਚੇ ਸਬੰਧੀ CAG ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਦੀ ਹੈ
- PAC ਦੀਆਂ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਾਂ ਸਰਕਾਰ ਲਈ ਬੰਧਨਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਪਰ ਸੰਸਥਾਗਤ ਪੱਖੋਂ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ
- ਸੰਸਦ ਦੀ PAC ਨੇ ਯਾਤਰੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਬਣੀਆਂ ਕਮੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਰੇਲਵੇ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਖਿਚਾਈ ਕੀਤੀ
- ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਧਾਰ ਦੇ ਭਰੋਸੇ ਦਿੱਤੇ ਸਨ ਜੋ ਪੂਰੇ ਨਹੀਂ ਹੋਏ
ਪ੍ਰੀਲਿਮਜ਼ · ਮੇਨਜ਼
How the exam will ask it
ਪ੍ਰੀਲਿਮਜ਼
- ਲੋਕ ਲੇਖਾ ਕਮੇਟੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੰਪਟਰੋਲਰ ਅਤੇ ਆਡੀਟਰ ਜਨਰਲ ਵੱਲੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਆਡਿਟ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਦੀ ਹੈ।
- ਲੋਕ ਲੇਖਾ ਕਮੇਟੀ ਦੀਆਂ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਾਂ ਕਾਰਜਪਾਲਿਕਾ (executive) ਲਈ ਬੰਧਨਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ।
- ਲੋਕ ਲੇਖਾ ਕਮੇਟੀ ਜਨਤਕ ਖਰਚੇ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੰਸਦ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿੱਤੀ ਕਮੇਟੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਮੇਨਜ਼
GS2 - ਸੰਸਦ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਕਮੇਟੀਆਂ: ਯਾਤਰੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹੱਲ ਨਾ ਹੋਈਆਂ ਕਮੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ PAC ਦੀ ਰੇਲਵੇ 'ਤੇ ਪੜਤਾਲ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਵਿੱਤੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਮੇਟੀਆਂ CAG ਦੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਤਾਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਪਾਲਣਾ ਲਾਗੂ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਬੰਧਨਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਹ ਸੰਸਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਕਾਰਜਪਾਲਿਕਾ ਦੀ ਅਮਲਦਾਰੀ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਪਾੜੇ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਮਾਂ-ਬੱਧ ਕਾਰਵਾਈ ਰਿਪੋਰਟਾਂ (Action Taken Reports) ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Quick recall
Answer before you reveal
NPTEL, ਜਿਸਦੇ ਮੁਫ਼ਤ ਸਿੱਖਣ ਮੌਡਿਊਲਾਂ 'ਤੇ ਫ਼ੀਸ ਲਗਾਉਣ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦੀ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਚਰਚਾ ਰਹੀ, IIT ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸ ਹੋਰ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਹੈ?
- ਇੰਡੀਅਨ ਸਟੈਟਿਸਟੀਕਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ (ISI)
- ਟਾਟਾ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਫੰਡਾਮੈਂਟਲ ਰਿਸਰਚ (TIFR)
- ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ (NIT) ਸਿਸਟਮ
- ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ (IISc)
ਜਵਾਬ ਵੇਖੋ
ਜਵਾਬ: D — NPTEL (ਨੈਸ਼ਨਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਆਨ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਇਨਹਾਂਸਡ ਲਰਨਿੰਗ) IIT ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ, ਬੰਗਲੁਰੂ ਦੁਆਰਾ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Convert this topic into marks
Today's 10-MCQ test · instant analysis · Powered by AdaptIQ