← 16 September 2026's Current Affairs · International Relations GS-3 Prelims ★★★★☆ Mains ★★★★★
ਨੇਪਾਲ ਦੀ ਅਚਾਨਕ ਹੜ੍ਹ (flash flood) ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਰਿਕਵਰੀ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਲੌਸ ਐਂਡ ਡੈਮੇਜ ਫੰਡ ਦੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ
ਖ਼ਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ?
ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਹੜ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਨਾਂ ਲਈਆਂ — ਲੌਸ ਐਂਡ ਡੈਮੇਜ ਫੰਡ (Loss and Damage Fund) ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਅਜੇ ਤੱਕ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਹੋਈ ਹੈ?
ਨੇਪਾਲ ਦੀ ਹੜ੍ਹ ਰਿਕਵਰੀ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਲੌਸ ਐਂਡ ਡੈਮੇਜ ਫੰਡ ਦੀ ਹੌਲੀ ਅਦਾਇਗੀ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ COP27 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਲਵਾਯੂ-ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
Why it matters: GS-3 core; factual, Prelims-type
What you need to know
2 ਮਿੰਟ
ਹਾਲੀਆ ਅਚਾਨਕ ਹੜ੍ਹਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਲੈ ਲਈ ਹੈ, ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨੇਪਾਲ ਦੀ ਰਿਕਵਰੀ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਜਲਵਾਯੂ ਢਾਂਚੇ (UN climate framework) ਤਹਿਤ ਸਥਾਪਿਤ ਲੌਸ ਐਂਡ ਡੈਮੇਜ ਫੰਡ ਦੀ ਹੌਲੀ ਅਦਾਇਗੀ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਜਲਵਾਯੂ ਆਫ਼ਤਾਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਇਹ ਫੰਡ COP27 ਗੱਲਬਾਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਅਟੱਲ ਜਲਵਾਯੂ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕੇ।
ਇਸ ਦੇ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਿੱਚ ਫੰਡਿੰਗ ਯੋਗਦਾਨਾਂ ਅਤੇ ਅਦਾਇਗੀ ਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਝਗੜਿਆਂ ਕਾਰਨ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਦੇਰੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਸਰੋਤ: Indian Express · Topper IAS editorial
ਮੁੱਖ ਤੱਥ
Remember these
- ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਅਚਾਨਕ ਹੜ੍ਹਾਂ ਨੇ 1,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਲਈ ਹੈ
- ਲੌਸ ਐਂਡ ਡੈਮੇਜ ਫੰਡ COP27 ਗੱਲਬਾਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ
- ਇਹ UNFCCC (ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਢਾਂਚਾ ਸੰਮੇਲਨ) ਤਹਿਤ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਅਟੱਲ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੇ ਜਲਵਾਯੂ-ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ
- ਯੋਗਦਾਨਾਂ ਅਤੇ ਭੁਗਤਾਨ ਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਝਗੜਿਆਂ ਕਾਰਨ ਅਦਾਇਗੀ ਵਿੱਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਦੇਰੀ ਹੋਈ ਹੈ
ਪ੍ਰੀਲਿਮਜ਼ · ਮੇਨਜ਼
How the exam will ask it
ਪ੍ਰੀਲਿਮਜ਼
- ਲੌਸ ਐਂਡ ਡੈਮੇਜ ਫੰਡ COP27 ਸੰਮੇਲਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ UNFCCC ਢਾਂਚੇ ਤਹਿਤ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
- ਇਹ ਫੰਡ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹੜ੍ਹਾਂ ਵਰਗੇ ਅਟੱਲ ਜਲਵਾਯੂ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਲਈ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇਣ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
- ਫੰਡ ਦੇ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਮਤਭੇਦ ਹਨ ਕਿ ਕੌਣ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇਵੇ ਅਤੇ ਫੰਡ ਕਿਵੇਂ ਵੰਡੇ ਜਾਣ।
ਮੇਨਜ਼
GS ਪੇਪਰ 3 - ਵਾਤਾਵਰਣ/ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਲਵਾਯੂ ਵਿਧੀਆਂ: ਨੇਪਾਲ ਦੀ ਅਚਾਨਕ ਹੜ੍ਹ ਆਫ਼ਤ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੱਕ ਹੌਲੀ ਜਲਵਾਯੂ-ਵਿੱਤ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੀ ਮਨੁੱਖੀ ਕੀਮਤ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। COP27 ਤੋਂ ਬਾਅਦ UNFCCC ਤਹਿਤ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਲੌਸ ਐਂਡ ਡੈਮੇਜ ਫੰਡ ਬਿਲਕੁਲ ਅਜਿਹੇ ਨੁਕਸਾਨਾਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਫੰਡਿੰਗ ਯੋਗਦਾਨਾਂ ਅਤੇ ਅਦਾਇਗੀ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਲਗਾਤਾਰ ਝਗੜਿਆਂ ਨੇ ਇਸਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਦਾ ਰਾਹ ਪਾਬੰਦ ਯੋਗਦਾਨ ਵਚਨਬੱਧਤਾਵਾਂ, ਆਫ਼ਤ-ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਰਾਜਾਂ ਲਈ ਸਰਲ ਪਹੁੰਚ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਅਦਾਇਗੀ ਵਿੰਡੋਜ਼ ਵਿੱਚ ਹੈ।
Quick recall
Answer before you reveal
ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਹਾਲੀਆ ਅਚਾਨਕ ਹੜ੍ਹਾਂ (flash floods) ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਿਸ ਨੁਕਸਾਨ ਅਤੇ ਹਰਜਾਨਾ ਫੰਡ (Loss and Damage Fund) ਦੀ ਧੀਮੀ ਵੰਡ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਕਿਸ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਅਧੀਨ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ?
- ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ (World Bank)
- ਵਿਸ਼ਵ ਮੌਸਮ ਵਿਗਿਆਨ ਸੰਗਠਨ (World Meteorological Organization)
- ਏਸ਼ੀਅਨ ਵਿਕਾਸ ਬੈਂਕ (Asian Development Bank)
- ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਫਰੇਮਵਰਕ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ (United Nations Framework Convention on Climate Change - UNFCCC)
ਜਵਾਬ ਵੇਖੋ
ਜਵਾਬ: D — ਨੁਕਸਾਨ ਅਤੇ ਹਰਜਾਨਾ ਫੰਡ (Loss and Damage Fund) ਨੂੰ COP27 ਗੱਲਬਾਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ UNFCCC ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਜਲਵਾਯੂ-ਸਬੰਧਤ ਆਫ਼ਤਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕੇ।
Convert this topic into marks
Today's 10-MCQ test · instant analysis · Powered by AdaptIQ