← 16 September 2026's Current Affairs · Polity GS-2 Prelims ★★★★★ Mains ★★★★★
ପଞ୍ଚମ ଅନୁସୂଚୀ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଜମି ଅଧିଗ୍ରହଣ ପୂର୍ବରୁ ଗ୍ରାମସଭା ପରାମର୍ଶ ଆବଶ୍ୟକ
ଖବରରେ କାହିଁକି?
ପଞ୍ଚମ ଅନୁସୂଚୀ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଜମି ଅଧିଗ୍ରହଣ ପୂର୍ବରୁ ଏକ ସଂସ୍ଥାକୁ ପଚାରିବାକୁ ପଡ଼ିବ: PESA, ୧୯୯୬
PESA, 1996 ଅଧୀନରେ ଗ୍ରାମସଭାର କ୍ଷମତା ସମ୍ବନ୍ଧରେ ପୁନଃ ଚିନ୍ତା ଉଠିଛି, ଯାହା ଅନୁସୂଚୀ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଜମି ଅଧିଗ୍ରହଣ ପୂର୍ବରୁ ପରାମର୍ଶର ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ଆଲୋକିତ କରିଛି।
Why it matters: asked in UPSC 2012; GS-2 core; factual, Prelims-type
What you need to know
2 ମିନିଟ
ଆଦିବାସୀ ଜମି ସମ୍ପର୍କୀୟ ବିଷୟରେ ଗ୍ରାମସଭାର କ୍ଷମତା କ୍ଷୟ ହେବା ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା ପଞ୍ଚାୟତ (ଅନୁସୂଚୀ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ବିସ୍ତାର) ଅଧିନିୟମ, ୧୯୯୬ (PESA) ଉପରେ ପୁନଃ ଧ୍ୟାନ ଆକର୍ଷଣ କରିଛି।
PESA ସମ୍ବିଧାନର ପଞ୍ଚାୟତ ସମ୍ପର୍କୀୟ ଭାଗ IX କୁ, ପଞ୍ଚମ ଅନୁସୂଚୀ କ୍ଷେତ୍ରକୁ, ଆଦିବାସୀ ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ ଉପଯୁକ୍ତ ସଂଶୋଧନ ସହିତ ବିସ୍ତାର କରେ।
ଏହା ଆବଶ୍ୟକ କରେ ଯେ ଏହି କ୍ଷେତ୍ରଗୁଡ଼ିକରେ ବିକାଶ ପ୍ରକଳ୍ପ ପାଇଁ ଜମି ଅଧିଗ୍ରହଣ ପୂର୍ବରୁ ଗ୍ରାମସଭାଙ୍କ ସହ ପରାମର୍ଶ କରାଯାଉ, ଏହା ବ୍ୟତୀତ ସାନ ବନଜାତ ଦ୍ରବ୍ୟ ପରିଚାଳନାରେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କର ଭୂମିକା ରହିଛି।
ଉତ୍ସ: The Hindu · Topper IAS editorial
ମୁଖ୍ୟ ତଥ୍ୟ
Remember these
- PESA = ପଞ୍ଚାୟତ (ଅନୁସୂଚୀ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ବିସ୍ତାର) ଅଧିନିୟମ, ୧୯୯୬
- PESA ସମ୍ବିଧାନର ଭାଗ IX (ପଞ୍ଚାୟତ)କୁ ପଞ୍ଚମ ଅନୁସୂଚୀ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ବିସ୍ତାର କରେ
- ବିକାଶ ପ୍ରକଳ୍ପ ପାଇଁ ଜମି ଅଧିଗ୍ରହଣ ପୂର୍ବରୁ ଗ୍ରାମସଭାଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ
- ଅନୁସୂଚୀ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଗ୍ରାମସଭା ସାନ ବନଜାତ ଦ୍ରବ୍ୟ ମଧ୍ୟ ପରିଚାଳନା କରନ୍ତି
- ବ୍ୟବସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ଆଦିବାସୀ ପାରମ୍ପରିକ ପ୍ରଥା ଅନୁଯାୟୀ ସଂଶୋଧିତ
ପ୍ରିଲିମ୍ସ · ମେନ୍ସ
How the exam will ask it
ପ୍ରିଲିମ୍ସ
- PESA, 1996 ସମ୍ବିଧାନର ଭାଗ IX କୁ ପଞ୍ଚମ ଅନୁସୂଚୀ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆଦିବାସୀ ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ ସଂଶୋଧନ ସହିତ ବିସ୍ତାର କରେ।
- PESA ଅଧୀନରେ, ଅନୁସୂଚୀ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବିକାଶ ପ୍ରକଳ୍ପ ପାଇଁ ଜମି ଅଧିଗ୍ରହଣ ପୂର୍ବରୁ ଗ୍ରାମସଭାଙ୍କ ସହ ପରାମର୍ଶ କରାଯିବା ଆବଶ୍ୟକ।
- PESA ଅଧୀନରେ ଗ୍ରାମସଭାର ସାନ ବନଜାତ ଦ୍ରବ୍ୟ ପରିଚାଳନାରେ ଭୂମିକା ରହିଛି।
ମେନ୍ସ
GS Paper 2 - ରାଜନୀତି/ଶାସନ: PESA, 1996 ପଞ୍ଚମ ଅନୁସୂଚୀ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଜମି ଅଧିଗ୍ରହଣ ପୂର୍ବରୁ ପୂର୍ବ ପରାମର୍ଶ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଆଦିବାସୀ ଜମି ସମ୍ପର୍କୀୟ ବିଷୟରେ ଗ୍ରାମସଭାର କ୍ଷମତା କ୍ଷୟ ହେବା ହିଁ ମୁଖ୍ୟ ସମସ୍ୟା। ଏହି ପରାମର୍ଶକୁ ଏଡ଼ାଇଦେଲେ ଆଦିବାସୀ ସ୍ୱ-ଶାସନ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇ ଜମି ବିବାଦ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି। ଆଗ ବଢ଼ିବାର ପଥ ହେଉଛି PESA ର ପରାମର୍ଶ ବ୍ୟବସ୍ଥାର କଠୋର କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ଏବଂ ଗ୍ରାମସଭାଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କର ବିଧାନିକ କ୍ଷମତା ପ୍ରୟୋଗ କରିବା ପାଇଁ ସକ୍ଷମତା ନିର୍ମାଣ।
PYQ connection
A question UPSC has already asked on this
In the areas covered under the Panchayat (Extension to the Scheduled Areas) Act, 1996, what is the role/power of Gram Sabha?
- Gram Sabha has the power to prevent alienation of land in the Scheduled Areas.
- Gram Sabha has the ownership of minor forest produce.
- Recommendation of Gram Sabha is required for granting prospecting licence or mining lease for any mineral in the Scheduled Areas.
Which of the statements given above is/are correct?
- 1 only
- 1 and 2 only
- 2 and 3 only
- 1, 2 and 3
ଉତ୍ତର ଦେଖନ୍ତୁ
ଉତ୍ତର: B
Why this matters: today's issue is directly connected to a concept UPSC has already tested. Read the story with this question in mind.
Practise this PYQ →Quick recall
Answer before you reveal
ପଞ୍ଚାୟତ (ଅନୁସୂଚୀ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ବିସ୍ତାର) ଅଧିନିୟମ, ୧୯୯୬ (PESA) ଅଧୀନରେ, ଅନୁସୂଚୀ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବିକାଶ ପ୍ରକଳ୍ପ ପାଇଁ ଜମି ଅଧିଗ୍ରହଣ ପୂର୍ବରୁ କେଉଁ ସଂସ୍ଥାକୁ ପରାମର୍ଶ କରାଯିବା ଆବଶ୍ୟକ?
- ଜିଲ୍ଲାପାଳ
- ରାଜ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ
- ରାଜ୍ୟ ମାନବାଧିକାର ଆୟୋଗ
- ଗ୍ରାମସଭା
ଉତ୍ତର ଦେଖନ୍ତୁ
ଉତ୍ତର: D — PESA, 1996 ଅନୁଯାୟୀ ପଞ୍ଚମ ଅନୁସୂଚୀ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବିକାଶ ପ୍ରକଳ୍ପ ପାଇଁ ଜମି ଅଧିଗ୍ରହଣ ପୂର୍ବରୁ ଗ୍ରାମସଭାଙ୍କ ସହ ପରାମର୍ଶ କରାଯିବା ଆବଶ୍ୟକ, ଏହା ବ୍ୟତୀତ ବିକାଶ ଯୋଜନା ଅନୁମୋଦନ ଏବଂ ସାନ ବନଜାତ ଦ୍ରବ୍ୟ ପରିଚାଳନାରେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ଭୂମିକା ରହିଛି।
Convert this topic into marks
Today's 10-MCQ test · instant analysis · Powered by AdaptIQ