← 18 September 2026's Current Affairs · Science & Tech GA Prelims ★★★★☆ Mains ★★☆☆☆
मोफत अभ्यास मॉड्यूल्सवर शुल्क आकारण्याचा प्रस्ताव मांडणाऱ्या NPTEL सर्वेक्षणावर नाराजी
बातमीत का?
NPTEL च्या मोफत व्याख्यानांवर आता शुल्क आकारले जाऊ शकते: प्रत्येक GS2 शिक्षणविषयक उत्तरात उल्लेखला जाणारा हा IIT-IISc मंच
IIT/IISc च्या ऑनलाइन शिक्षण मंच NPTEL ने सध्या मोफत असलेल्या मॉड्यूल्सवर शुल्क आकारण्याबाबत वापरकर्त्यांचे सर्वेक्षण केले, ज्यामुळे विद्यार्थ्यांमध्ये चिंता निर्माण झाली आहे.
Why it matters: factual, Prelims-type
What you need to know
2 मिनिटे
नॅशनल प्रोग्राम ऑन टेक्नॉलॉजी एन्हान्स्ड लर्निंग (NPTEL) हा IIT्स आणि IISc यांचा संयुक्त उपक्रम असून केंद्रीय शिक्षण मंत्रालयाचा (Ministry of Education) त्याला पाठिंबा आहे.
या संस्थेने आपल्या काही मोफत ऑनलाइन अभ्यासक्रमांच्या उपलब्धतेसाठी संभाव्य शुल्क आकारण्याबाबत एक सर्वेक्षण राबवले.
NPTEL सध्या मोफत व्हिडिओ व्याख्याने उपलब्ध करून देते, तर त्याच्या प्रमाणपत्र परीक्षांसाठी (certification exams) पूर्वीपासूनच स्वतंत्र शुल्क आकारले जाते.
परीक्षेची तयारी आणि कौशल्य विकासासाठी या मंचाच्या मोफत उपलब्धतेवर अवलंबून असलेल्या विद्यार्थ्यांनी या प्रस्तावाबाबत चिंता व्यक्त केली.
स्रोत: Topper IAS editorial (PIB / The Hindu / Indian Express)
महत्त्वाची तथ्ये
Remember these
- NPTEL म्हणजे नॅशनल प्रोग्राम ऑन टेक्नॉलॉजी एन्हान्स्ड लर्निंग (National Programme on Technology Enhanced Learning)
- IIT्स आणि IISc, बेंगळुरू यांचा संयुक्त उपक्रम
- केंद्रीय शिक्षण मंत्रालयाचा (Ministry of Education) पाठिंबा
- NPTEL सध्या मोफत व्हिडिओ व्याख्याने देते; प्रमाणपत्र परीक्षांसाठी पूर्वीपासून स्वतंत्र शुल्क आकारले जाते
- अलीकडील NPTEL सर्वेक्षणात सध्या मोफत असलेल्या काही मॉड्यूल्सवर शुल्क आकारण्याबाबत चाचपणी करण्यात आली
पूर्व · मुख्य
How the exam will ask it
पूर्व
- NPTEL हा IIT्स आणि IISc, बेंगळुरू यांचा संयुक्त उपक्रम असून त्याला केंद्रीय शिक्षण मंत्रालयाचा पाठिंबा आहे.
- NPTEL च्या प्रमाणपत्र परीक्षांसाठी पूर्वीपासून शुल्क आकारले जाते, तर त्याची व्हिडिओ व्याख्याने मोफत आहेत.
- अलीकडील NPTEL सर्वेक्षणात सध्या मोफत असलेल्या काही शिक्षण मॉड्यूल्सवर शुल्क आकारण्याबाबत विचार करण्यात आला.
मुख्य
GS2 - सामाजिक न्याय: NPTEL च्या शुल्क-सर्वेक्षण वादामुळे परीक्षा व कौशल्य तयारीसाठी मोफत ऑनलाइन शिक्षण साधनांच्या समान उपलब्धतेचा मुद्दा समोर येतो. मोफत उपलब्धतेतून सशुल्क उपलब्धतेकडे होणारे कोणतेही पाऊल आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल विद्यार्थ्यांना IIT/IISc दर्जाच्या आशयापासून वंचित ठेवण्याचा धोका निर्माण करते, जे या मंचाच्या मूळ मनुष्यबळ विकासाच्या उद्दिष्टांच्या विरुद्ध जाते. यावर उपाय म्हणजे स्तरीकृत किंवा अनुदानित उपलब्धता प्रारूप स्वीकारणे, जे खऱ्या गरजू विद्यार्थ्यांसाठी मोफत उपलब्धता कायम ठेवतानाच मंचाला आर्थिकदृष्ट्या टिकवून ठेवेल.
Quick recall
Answer before you reveal
भारतातील सर्वात लहान वन्य डुक्कर प्रजातीचे बंदिस्त प्रजनन करून तिला जंगलात सोडणारा पिग्मी हॉग संवर्धन कार्यक्रम कोणत्या राज्यात आहे?
- ओडिशा
- पश्चिम बंगाल
- अरुणाचल प्रदेश
- आसाम
उत्तर पहा
उत्तर: D — पिग्मी हॉग संवर्धन कार्यक्रम आसाममध्ये कार्यरत आहे, जिथील गवताळ अधिवास हे लुप्तप्राय पिग्मी हॉगचे शेवटचे उरलेले घर आहेत.
Convert this topic into marks
Today's 10-MCQ test · instant analysis · Powered by AdaptIQ