← 18 September 2026's Current Affairs · Karnataka KPSC Prelims ★★★★☆ Mains ★★☆☆☆
कर्नाटकातील दुष्काळग्रस्त तालुक्यांची संख्या १२४ वर
बातमीत का?
कर्नाटकात आता १२४ तालुके दुष्काळग्रस्त: SDRF-NDRF मदत साखळीची GS3 मध्ये सतत परीक्षा
कर्नाटक सरकारने दुष्काळग्रस्त म्हणून घोषित तालुक्यांची संख्या १२४ पर्यंत वाढवली असून, त्यामुळे अधिक शेतकरी राज्य आपत्ती प्रतिसाद निधी (SDRF) व राष्ट्रीय आपत्ती प्रतिसाद निधी (NDRF) अंतर्गत मदतीस पात्र ठरले आहेत.
Why it matters: factual, Prelims-type; Karnataka-specific
What you need to know
2 मिनिटे
कर्नाटक सरकारने पर्जन्यमानातील तूट आणि पीक नुकसानीच्या मूल्यांकनानंतर आणखी २३ तालुक्यांची भर घालत दुष्काळग्रस्त तालुक्यांची यादी १२४ पर्यंत विस्तारित केली आहे.
राज्य आणि केंद्र सरकारच्या दुष्काळ व्यवस्थापन मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार एखाद्या तालुक्याला दुष्काळग्रस्त म्हणून घोषित केल्याने तेथील शेतकरी राज्य आपत्ती प्रतिसाद निधी (State Disaster Response Fund, SDRF) आणि राष्ट्रीय आपत्ती प्रतिसाद निधी (National Disaster Response Fund, NDRF) या चौकटीअंतर्गत निविष्ठा अनुदान (input subsidy) व इतर मदत उपायांसाठी पात्र ठरतात.
कर्नाटकाच्या विस्तृत कोरडवाहू आणि निमशुष्क (semi-arid) प्रदेशांमुळे भारतातील राज्यांमध्ये सर्वाधिक दुष्काळप्रवण तालुके असलेल्या राज्यांपैकी ते एक आहे.
स्रोत: Topper IAS editorial (PIB / The Hindu / Indian Express)
महत्त्वाची तथ्ये
Remember these
- कर्नाटकाने १२४ तालुके दुष्काळग्रस्त म्हणून घोषित केले असून यात आणखी २३ तालुक्यांची भर पडली आहे.
- पर्जन्यमानातील तूट आणि पीक नुकसानीच्या मूल्यांकनानंतर ही घोषणा करण्यात आली आहे.
- दुष्काळग्रस्त घोषित तालुक्यांतील शेतकरी SDRF अंतर्गत निविष्ठा अनुदानासाठी पात्र ठरतात, आणि गरज भासल्यास त्याला NDRF ची पूरक मदत मिळते.
- विस्तृत कोरडवाहू व निमशुष्क प्रदेशांमुळे कर्नाटकात भारतातील सर्वाधिक दुष्काळप्रवण तालुके आहेत.
पूर्व · मुख्य
How the exam will ask it
पूर्व
- कर्नाटकाने दुष्काळग्रस्त घोषित तालुक्यांची संख्या १२४ पर्यंत वाढवली आहे.
- दुष्काळग्रस्त घोषित तालुक्यांतील शेतकरी राज्य आपत्ती प्रतिसाद निधी (SDRF) अंतर्गत निविष्ठा अनुदानासाठी पात्र ठरतात, आणि गरजेनुसार त्यास राष्ट्रीय आपत्ती प्रतिसाद निधी (NDRF) कडून पूरक मदत दिली जाते.
- पर्जन्यमानातील तूट आणि पीक नुकसानीचे मूल्यांकन करणाऱ्या राज्य व केंद्र सरकारच्या दुष्काळ व्यवस्थापन मार्गदर्शक तत्त्वांच्या आधारे दुष्काळ घोषित केला जातो.
मुख्य
GS3 (आपत्ती व्यवस्थापन) अंतर्गत, कर्नाटकातील वारंवार उद्भवणारी कोरडवाहू दुष्काळ असुरक्षितता हा मुद्दा असून, राज्य व केंद्र सरकारच्या दुष्काळ व्यवस्थापन मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार दुष्काळग्रस्त घोषित तालुक्यांची संख्या १२४ पर्यंत वाढली आहे; यामुळे बाधित शेतकऱ्यांसाठी राज्य आपत्ती प्रतिसाद निधी (SDRF) आणि पूरक राष्ट्रीय आपत्ती प्रतिसाद निधी (NDRF) अंतर्गत मदत तरतुदी कार्यान्वित होतात. भविष्यातील उपाययोजनांमध्ये जलसंधारण विकास (watershed development), ठिबक सिंचन आणि पीक विविधीकरण यांसारख्या दुष्काळरोधक उपायांना बळकटी देऊन घटनोत्तर मदत निधीवरील अवलंबित्व कमी करणे आवश्यक आहे.
Quick recall
Answer before you reveal
कर्नाटकातील दुष्काळग्रस्त घोषित तालुक्यांतील शेतकरी प्रामुख्याने कोणत्या यंत्रणेद्वारे मदतीसाठी पात्र ठरतात?
- राष्ट्रीय आपत्ती व्यवस्थापन प्राधिकरण (NDMA) कडून थेट निधी वितरण
- केंद्रीय जल आयोगाचा दुष्काळ निधी
- कर्नाटक राज्य आपत्ती व्यवस्थापन प्राधिकरणाचा स्वतःचा निधी (corpus fund)
- राज्य आपत्ती प्रतिसाद निधी (SDRF), आणि त्यास पूरक राष्ट्रीय आपत्ती प्रतिसाद निधी (NDRF)
उत्तर पहा
उत्तर: D — दुष्काळग्रस्त घोषित तालुके राज्य आपत्ती प्रतिसाद निधी अंतर्गत शेतकरी मदतीसाठी पात्र ठरतात, आणि गरज भासल्यास त्यास राष्ट्रीय आपत्ती प्रतिसाद निधीची पूरक मदत दिली जाते.
Convert this topic into marks
Today's 10-MCQ test · instant analysis · Powered by AdaptIQ