← 14 September 2026's Current Affairs · International Relations GS-2 Prelims ★★★☆☆ Mains ★★★★★
अणुऊर्जा विस्तारासाठी भारताकडून युरेनियम स्रोतांचा विस्तार
बातमीत का?
2008 सालची NSG सवलत, जी अण्वस्त्र प्रसारबंदी करारावर (NPT) स्वाक्षरी न केलेल्या भारताला ऑस्ट्रेलिया आणि कॅनडाकडून युरेनियम खरेदी करण्याची परवानगी देते
नागरी अणुव्यापाराला परवानगी देणाऱ्या 2008 च्या NSG सवलतीअंतर्गत भारत उझबेकिस्तान, ऑस्ट्रेलिया आणि कॅनडाकडून युरेनियम आयात वैविध्यपूर्ण करत आहे.
Why it matters: GS-2 core
What you need to know
2 मिनिटे
वाढत्या अणुऊर्जा कार्यक्रमाला चालना देण्यासाठी भारत उझबेकिस्तान, ऑस्ट्रेलिया आणि कॅनडासह भागीदार देशांकडून युरेनियम स्रोतांचा विस्तार करत आहे.
न्यूक्लियर सप्लायर्स ग्रुपने (NSG) 2008 मध्ये दिलेल्या सवलतीनंतर हे राजनैतिक प्रयत्न सुरू झाले आहेत, ज्यामुळे अण्वस्त्र प्रसारबंदी करारावर (Nuclear Non-Proliferation Treaty, NPT) स्वाक्षरी करणारा देश नसतानाही भारताला नागरी अणुसाहित्य आणि तंत्रज्ञानाचा व्यापार करण्याची मुभा मिळाली.
भारत अद्याप NSG चे पूर्ण सदस्यत्व मिळवू शकलेला नाही, कारण त्यासाठी सर्व सदस्य देशांची सहमती आवश्यक असते.
स्रोत: Topper IAS editorial (PIB / The Hindu / Indian Express)
महत्त्वाची तथ्ये
Remember these
- भारताला 2008 मध्ये NSG सवलत देण्यात आली
- भारत उझबेकिस्तान, ऑस्ट्रेलिया आणि कॅनडाकडून युरेनियम मिळवतो
- भारताने अण्वस्त्र प्रसारबंदी करारावर (NPT) स्वाक्षरी केलेली नाही
- भारत न्यूक्लियर सप्लायर्स ग्रुपचा (NSG) पूर्ण सदस्य नाही
- NSG च्या पूर्ण सदस्यत्वासाठी सर्व सदस्य देशांची सहमती आवश्यक असते
पूर्व · मुख्य
How the exam will ask it
पूर्व
- 2008 ची NSG सवलत भारताला नागरी अणुसाहित्य आणि तंत्रज्ञानाचा व्यापार करण्याची परवानगी देते.
- भारत NPT च्या बाहेर असूनही उझबेकिस्तान, ऑस्ट्रेलिया आणि कॅनडाकडून युरेनियम मिळवतो.
- भारत NSG चा पूर्ण सदस्य नाही; सदस्यत्वासाठी सर्व सदस्यांची सहमती आवश्यक असते.
मुख्य
सामान्य अध्ययन पेपर 2 (आंतरराष्ट्रीय संबंध) आणि सामान्य अध्ययन पेपर 3 (विज्ञान व तंत्रज्ञान) साठी संबंधित: भारताची नागरी अणुराजनय 2008 च्या NSG सवलतीवर आधारित आहे, ज्यामुळे NPT च्या बाहेर असूनही तो युरेनियम आयात करू शकतो, परंतु NSG च्या पूर्ण सदस्यत्वापासून सतत वंचित राहिल्याने परस्पर तंत्रज्ञान हस्तांतरणावर मर्यादा येतात. यावर उपाय म्हणजे युरेनियम पुरवठा भागीदारींचे वैविध्यीकरण करत राहणे आणि सातत्यपूर्ण राजनैतिक प्रयत्नांद्वारे NSG सदस्यत्वाचा पाठपुरावा करणे.
Quick recall
Answer before you reveal
भारताच्या नागरी अणुव्यापाराच्या संदर्भात, खालील विधाने विचारात घ्या:
- भारत न्यूक्लियर सप्लायर्स ग्रुपचा (NSG) पूर्ण सदस्य आहे.
- 2008 च्या सवलतीअंतर्गत, अण्वस्त्र प्रसारबंदी करारावर (NPT) स्वाक्षरी करणारा देश नसतानाही भारत नागरी वापरासाठी युरेनियम आणि अणुतंत्रज्ञान आयात करू शकतो. वरीलपैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने बरोबर आहे/आहेत?
- केवळ 1
- केवळ 2
- 1 आणि 2 दोन्ही
- 1 किंवा 2 दोन्हीही नाही
उत्तर पहा
उत्तर: B — भारत NSG चा पूर्ण सदस्य नाही, कारण त्यासाठी सर्व सदस्यांची सहमती आवश्यक असते, परंतु 2008 च्या NSG सवलतीमुळे भारत NPT च्या बाहेर असूनही नागरी अणुसाहित्याचा व्यापार करू शकतो.
Convert this topic into marks
Today's 10-MCQ test · instant analysis · Powered by AdaptIQ