← 17 September 2026's Current Affairs · Economy GS-3 Prelims ★★★★★ Mains ★★★★★
અમેરિકાની ફેડરલ રિઝર્વે મુખ્ય વ્યાજ દરમાં વધારો કર્યો
સમાચારમાં કેમ?
ફેડે ટ્રમ્પનો વ્યાજ દર અંગેનો વિરોધ કર્યો — દરેક GS3 રૂપિયા જવાબ માટે જરૂરી કડી
અમેરિકાની ફેડરલ રિઝર્વે (US Federal Reserve) ફુગાવાને નિયંત્રિત કરવા માટે તેના મુખ્ય વ્યાજ દરમાં વધારો કર્યો, જે ભારતીય રૂપિયા પર દબાણ લાવી શકે છે અને RBIની નાણાકીય નીતિને પ્રભાવિત કરી શકે છે.
Why it matters: asked in UPSC 2022; GS-3 core; factual, Prelims-type
What you need to know
2 મિનિટ
અમેરિકાની ફેડરલ રિઝર્વે (US Federal Reserve) પ્રમુખ ટ્રમ્પ (Trump) તરફથી વ્યાજ દરમાં ઘટાડો કરવાના દબાણ છતાં, પોતે 'ખૂબ જ ઊંચો' ગણાવેલા ફુગાવાનો સામનો કરવા માટે તેના બેન્ચમાર્ક વ્યાજ દરમાં વધારો કર્યો.
અમેરિકાનો ઊંચો વ્યાજ દર વિદેશી પોર્ટફોલિયો મૂડીને અમેરિકન એસેટ્સ તરફ ખેંચી શકે છે અને રૂપિયા પર દબાણ લાવી શકે છે, જેના કારણે ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI)ને પોતાની નાણાકીય નીતિના વલણ પર પુનર્વિચાર કરવો પડે છે.
ફેડરલ રિઝર્વ અમેરિકાની કેન્દ્રીય બેંક છે, અને તેના વ્યાજ દર અંગેના નિર્ણયો મૂડી પ્રવાહ અને ચલણ બજારો પર તેમની અસર માટે વૈશ્વિક સ્તરે જોવામાં આવે છે.
ભારતીય નિકાસકારો અને આયાતકારો ડોલર-રૂપિયાના દર પર નજીકથી નજર રાખે છે, કારણ કે તે નિકાસ આવક અને આયાત ખર્ચ બંનેને અસર કરે છે.
સ્રોત: Indian Express · Topper IAS editorial
મુખ્ય તથ્યો
Remember these
- અમેરિકાની ફેડરલ રિઝર્વે પોતે 'ખૂબ જ ઊંચો' ગણાવેલા ફુગાવા સામે લડવા માટે તેના બેન્ચમાર્ક વ્યાજ દરમાં વધારો કર્યો
- વ્યાજ દરમાં વધારા પહેલાં પ્રમુખ ટ્રમ્પે ફેડ પર દર ઘટાડવા માટે દબાણ કર્યું હતું
- ઊંચા અમેરિકન વ્યાજ દરો વિદેશી પોર્ટફોલિયો મૂડીને અમેરિકન એસેટ્સ તરફ ખેંચી શકે છે, જેનાથી રૂપિયા પર દબાણ આવે છે
- ફેડના વ્યાજ દર અંગેના પગલાંના જવાબમાં RBI પોતાની નાણાકીય નીતિના વલણ પર વિચાર કરે છે
- ડોલર-રૂપિયાની હિલચાલ ભારતીય નિકાસ આવક અને આયાત ખર્ચ બંનેને અસર કરે છે
પ્રિલિમ્સ · મેઇન્સ
How the exam will ask it
પ્રિલિમ્સ
- ફેડરલ રિઝર્વ અમેરિકાની કેન્દ્રીય બેંક છે
- અમેરિકાના ફેડના બેન્ચમાર્ક દરમાં વધારો ભારત જેવા ઉભરતા બજારોમાંથી વિદેશી પોર્ટફોલિયો મૂડીને દૂર ખેંચી શકે છે
- રૂપિયાની સરખામણીમાં મજબૂત ડોલર ભારત માટે ક્રૂડ ઓઇલ સહિતના આયાત ખર્ચમાં વધારો કરે છે
મેઇન્સ
GS પેપર 3 - ભારતીય અર્થતંત્ર: અમેરિકાની ફેડરલ રિઝર્વ દ્વારા વ્યાજ દરમાં વધારો મૂડીના પલાયન અને રૂપિયાના અવમૂલ્યનને વેગ આપી શકે છે, જેના કારણે RBIને ફુગાવા નિયંત્રણ અને ચલણ સ્થિરતા વચ્ચે સંતુલન જાળવવા માટે પોતાની નાણાકીય નીતિના વલણને ફરીથી ગોઠવવું પડે છે. આગળનો માર્ગ વિદેશી હૂંડિયામણ અનામતને મજબૂત બનાવવા અને અસ્થિર પોર્ટફોલિયો પ્રવાહ પરની નિર્ભરતા ઘટાડવામાં રહેલો છે.
PYQ connection
A question UPSC has already asked on this
With reference to the Indian economy, consider the following statements:
- If the inflation is too high Reserve Bank of India (RBI) is likely to buy government securities.
- If the rupee is rapidly depreciating RBI is likely to sell dollars in the market.
- If interest rates in the USA or European Union were to fall that is likely to induce RBI to buy dollars.
Which of the statements given above are correct?
- 1 and 2 only
- 2 and 3 only
- 1 and 3 only
- 1, 2 and 3
જવાબ જુઓ
જવાબ: B
Why this matters: today's issue is directly connected to a concept UPSC has already tested. Read the story with this question in mind.
Practise this PYQ →Quick recall
Answer before you reveal
પાકિસ્તાન-ચીન સીમા આયોગ સામે ભારતનો વિરોધ પાકિસ્તાનના કયા કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશના ભાગો પરના કબજામાં મૂળ ધરાવે છે?
- જમ્મુ અને કાશ્મીર
- લદાખ
- જમ્મુ અને કાશ્મીર તથા લદાખ બંને
- અરુણાચલ પ્રદેશ
જવાબ જુઓ
જવાબ: C — ભારત કહે છે કે પાકિસ્તાને જમ્મુ અને કાશ્મીર તથા લદાખ બંનેના ભાગો પર ગેરકાયદે કબજો કરેલો છે, જેનું મૂળ ૧૯૬૩ના ચીન-પાકિસ્તાન સીમા કરાર (Sino-Pakistan Boundary Agreement)માં છે, જેમાં શક્સગામ ખીણ (Shaksgam Valley) ચીનને સોંપવામાં આવી હતી.
Convert this topic into marks
Today's 10-MCQ test · instant analysis · Powered by AdaptIQ