સરકાર તહેવારોના મોંઘવારી પ્રસંગે ખાદ્યતેલ આયાત ડ્યૂટીની સમીક્ષા કરે છે

કેન્દ્ર સરકાર આયાતી ખાદ્યતેલો પરની કસ્ટમ્સ ડ્યૂટીમાં ઘટાડાની તપાસ કરી રહી છે, કારણ કે તહેવારોની માંગની મોસમ પહેલાં છૂટક ભાવો વધી રહ્યા છે.

ભારત તેના ખાદ્યતેલ વપરાશના મોટા હિસ્સા માટે આયાત પર નિર્ભર છે, જે મુખ્યત્વે ઇન્ડોનેશિયા અને મલેશિયાથી પામ તેલ અને દક્ષિણ અમેરિકા તથા બ્લેક સી ના સપ્લાયરો પાસેથી સોયાબીન અને સૂર્યમુખી જેવા સોફ્ટ તેલ મેળવે છે.

ભારતમાં ખાદ્યતેલો પરની આયાત ડ્યૂટીના બે ઘટકો છે: પાયાની કસ્ટમ્સ ડ્યૂટી (basic customs duty) અને કૃષિ-માળખાગત વિકાસ સેસ (agri-infrastructure development cess), જેમાં ક્રૂડ અને રિફાઇન્ડ પ્રકારો પર સ્થાનિક રિફાઇનિંગ ક્ષમતાનું રક્ષણ કરવા અલગ-અલગ દરે કર લાગે છે.

આ દરોને સ્થાનિક તેલીબિયાં ઉત્પાદકો, ખાસ કરીને સરસવ, સોયાબીન અને મગફળીના ખેડૂતોના હિતોના રક્ષણ માટે પણ ગોઠવવામાં આવે છે, જેમને લઘુત્તમ ટેકાના ભાવ (Minimum Support Price - MSP)નું સમર્થન મળે છે.

પ્રિલિમ્સ માટે, ઉમેદવારોએ ભારતની ખાદ્યતેલ આયાત નિર્ભરતા અને મુખ્ય સપ્લાયર દેશો જાણવા જોઈએ.

મેઇન્સ માટે, આ GS પેપર 3ના કૃષિ ભાવ નીતિ, ખાદ્ય મોંઘવારી વ્યવસ્થાપન અને તેલીબિયાં અર્થશાસ્ત્રમાં ગ્રાહક કલ્યાણ તથા ખેડૂત આવક સમર્થન વચ્ચેની ટ્રેડ-ઓફ જેવા વિષયો સાથે જોડાયેલું છે.