← 16 September 2026's Current Affairs · Polity GS-2 Prelims ★★★★☆ Mains ★★★★★
સુપ્રીમ કોર્ટ: SC/ST ધારા હેઠળ કાર્યવાહી પહેલાં વહીવટી તપાસ જરૂરી
સમાચારમાં કેમ?
આરોપી અધિકારીની તાત્કાલિક ધરપકડ શક્ય નથી: SC/ST ધારા હેઠળ સુપ્રીમ કોર્ટનો ફરજિયાત વહીવટી તપાસનો નિયમ
સુપ્રીમ કોર્ટે ચુકાદો આપ્યો કે અનુસૂચિત જાતિ અને અનુસૂચિત જનજાતિ (અત્યાચાર નિવારણ) ધારો, 1989 હેઠળ અધિકારીઓ સામે કાર્યવાહી કરતાં પહેલાં વહીવટી તપાસ થવી આવશ્યક છે.
Why it matters: GS-2 core; factual, Prelims-type
What you need to know
2 મિનિટ
સુપ્રીમ કોર્ટે ઠરાવ્યું છે કે અનુસૂચિત જાતિ અને અનુસૂચિત જનજાતિ (અત્યાચાર નિવારણ) ધારો [SC/ST (Prevention of Atrocities) Act] હેઠળ સરકારી અધિકારીઓ સામે કાર્યવાહી કરતાં પહેલાં વહીવટી તપાસ (administrative enquiry) થવી જોઈએ.
વર્ષ 1989માં પસાર થયેલો આ ધારો અનુસૂચિત જાતિ અને અનુસૂચિત જનજાતિ સામેના અત્યાચારો અટકાવવા માટે વિશેષ અદાલતો (Special Courts) અને કડક દંડની જોગવાઈ કરે છે.
આ ચુકાદાનો હેતુ કાયદાના દુરુપયોગ સામેની સુરક્ષા અને તેના રક્ષણાત્મક ઉદ્દેશ વચ્ચે સંતુલન સાધવાનો છે.
સ્રોત: Deccan Herald · Topper IAS editorial
મુખ્ય તથ્યો
Remember these
- SC/ST (અત્યાચાર નિવારણ) ધારો 1989માં ઘડવામાં આવ્યો હતો
- આ ધારો SC/ST સામેના અત્યાચારો માટે વિશેષ અદાલતો અને કડક દંડની જોગવાઈ કરે છે
- સુપ્રીમ કોર્ટ: ધારા હેઠળ અધિકારીઓ સામે કાર્યવાહી પહેલાં વહીવટી તપાસ આવશ્યક
- આ ચુકાદો કાયદાના દુરુપયોગ સામેની સુરક્ષા અને તેના રક્ષણાત્મક હેતુ વચ્ચે સંતુલન સાધવા માંગે છે
પ્રિલિમ્સ · મેઇન્સ
How the exam will ask it
પ્રિલિમ્સ
- SC/ST (અત્યાચાર નિવારણ) ધારો 1989માં ઘડવામાં આવ્યો હતો.
- આ ધારો તેના હેઠળના ગુનાઓની સુનાવણી માટે વિશેષ અદાલતોની સ્થાપનાની જોગવાઈ કરે છે.
- સુપ્રીમ કોર્ટે ઠરાવ્યું છે કે ધારા હેઠળ સરકારી અધિકારીઓ સામે કાર્યવાહી પહેલાં વહીવટી તપાસ આવશ્યક છે.
મેઇન્સ
GS Paper 2 - રાજ્યવ્યવસ્થા/ન્યાયતંત્ર અને સામાજિક ન્યાય: અહીં મુદ્દો અનુસૂચિત જાતિ અને અનુસૂચિત જનજાતિનું અત્યાચારો સામે રક્ષણ અને SC/ST ધારાના દુરુપયોગ સામેની સુરક્ષા વચ્ચે સંતુલન સાધવાનો છે; સુપ્રીમ કોર્ટે અધિકારીઓ માટે ફરિયાદ પહેલાં ફરજિયાત વહીવટી તપાસની જોગવાઈ કરીને કાર્યવાહી પહેલાં એક પ્રક્રિયાગત તપાસ ઉમેરી છે. તેની અસર એ છે કે અધિકારીઓ સામે મનસ્વી કેસ ઓછા થશે, પરંતુ તાત્કાલિક રક્ષણાત્મક કાર્યવાહીમાં વિલંબ થવાની શક્યતા છે; આગળનો માર્ગ સમયબદ્ધ તપાસ પ્રણાલીમાં છે જે ધારાના નિવારક અને રક્ષણાત્મક હેતુને જાળવી રાખે.
Quick recall
Answer before you reveal
સુપ્રીમ કોર્ટે ઠરાવ્યું છે કે અનુસૂચિત જાતિ અને અનુસૂચિત જનજાતિ (અત્યાચાર નિવારણ) ધારો, 1989 હેઠળ સરકારી અધિકારીઓ સામે કાર્યવાહી પહેલાં નીચેનામાંથી શું આવશ્યક છે?
- વહીવટી તપાસ
- ભારતના રાષ્ટ્રપતિની પૂર્વ મંજૂરી
- રાષ્ટ્રીય અનુસૂચિત જાતિ આયોગની મંજૂરી
- રાજ્ય વિધાનસભાનો ઠરાવ
જવાબ જુઓ
જવાબ: A — સુપ્રીમ કોર્ટે ચુકાદો આપ્યો કે SC/ST (અત્યાચાર નિવારણ) ધારો, 1989 હેઠળ અધિકારીઓ સામે કાર્યવાહી પહેલાં વહીવટી તપાસ થવી જોઈએ, જેથી કાયદાના દુરુપયોગ સામે રક્ષણ મળે અને સાથે તેનો રક્ષણાત્મક હેતુ પણ જળવાઈ રહે.
Convert this topic into marks
Today's 10-MCQ test · instant analysis · Powered by AdaptIQ